HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Goleszów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 062 mieszkańcówdochody własne 7283 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.41% do 0.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.69% do 37.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka142 528 zł133+4.5%17 905 zł73%-55 891 zł0.213
●RozwójProgramPodwyżka146 587 zł121+2.5%13 575 zł76%-51 601 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka138 215 zł124+2.0%33 125 zł73%-54 735 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka150 404 zł109+0.5%9493 zł78%-47 558 zł0.359
RozwójProgramBez zmian127 879 zł121+4.5%66 763 zł72%-54 536 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian123 830 zł133+6.6%71 026 zł71%-58 816 zł0.367
RozwójBez zmianPodwyżka142 255 zł112-0.1%28 872 zł76%-50 466 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka134 529 zł116+0.5%44 051 zł72%-55 322 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian131 687 zł109+2.5%62 747 zł74%-50 505 zł0.406
Szeroki programBez zmianBez zmian120 055 zł124+4.0%86 021 zł71%-57 556 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian124 085 zł112+2.0%81 779 zł72%-53 298 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka138 577 zł104-1.5%39 790 zł75%-51 045 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka154 382 zł96-1.7%5218 zł79%-43 309 zł0.483
RozwójProgramObniżka114 018 zł121+6.1%107 197 zł70%-56 703 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka146 053 zł100-2.0%24 866 zł78%-46 445 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian135 652 zł96+0.2%58 531 zł76%-46 270 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka117 818 zł109+4.0%103 189 zł72%-52 680 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian116 692 zł116+2.5%96 078 zł70%-58 075 zł0.507
●Szeroki programProgramObniżka109 975 zł133+8.2%111 452 zł68%-60 975 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian127 873 zł100-0.1%77 784 zł74%-49 287 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian120 729 zł104+0.5%91 828 zł72%-53 809 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka121 774 zł96+1.8%99 250 zł73%-48 455 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka106 600 zł124+5.6%125 351 zł68%-59 640 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka110 623 zł112+3.5%121 118 zł70%-55 389 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka142 383 zł92-3.5%35 776 zł77%-47 016 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka114 405 zł100+1.5%117 176 zł72%-51 386 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian139 532 zł83-2.0%54 804 zł78%-42 130 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka150 009 zł87-4.2%20 660 zł79%-42 220 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian124 525 zł92-1.5%87 825 zł73%-49 790 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian131 817 zł87-2.2%73 781 zł76%-45 077 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka103 477 zł116+4.0%134 759 zł68%-60 168 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka158 274 zł83-4.0%1065 zł80%-39 157 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka107 507 zł104+2.0%130 517 zł70%-55 871 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka125 645 zł83-0.5%95 559 zł76%-44 325 zł0.636
OgraniczenieBez zmianObniżka118 339 zł87-0.7%113 428 zł73%-47 186 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka111 296 zł92-0.1%126 523 zł71%-51 839 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka146 348 zł79-5.6%31 559 zł79%-42 781 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian128 478 zł79-3.7%83 771 zł76%-45 569 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian135 676 zł74-4.5%70 101 zł78%-40 961 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka153 880 zł74-6.4%16 769 zł80%-38 092 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka115 239 zł79-2.2%122 767 zł72%-47 628 zł0.751
Głębokie cięcieBez zmianObniżka122 189 zł74-3.0%109 756 zł76%-43 080 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian132 346 zł66-5.9%80 083 zł78%-41 444 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka150 228 zł66-7.8%27 621 zł80%-38 642 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka119 098 zł66-4.5%119 087 zł76%-43 513 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.