HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brenna

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 687 mieszkańcówdochody własne 6815 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.33% do 2.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.42% do 33.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka101 390 zł133+10.7%17 603 zł70%-58 102 zł0.233
●RozwójProgramPodwyżka105 308 zł121+8.6%13 381 zł72%-53 880 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka98 368 zł124+8.0%28 355 zł69%-56 867 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka108 987 zł109+6.4%9404 zł74%-49 903 zł0.362
RozwójProgramBez zmian90 460 zł121+10.7%54 308 zł68%-56 420 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian86 550 zł133+12.9%58 402 zł66%-60 631 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka102 268 zł112+5.9%24 271 zł72%-52 665 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian94 129 zł109+8.6%50 457 zł70%-52 455 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka95 510 zł116+6.4%36 820 zł69%-57 391 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian83 960 zł124+10.2%69 663 zł66%-59 304 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian87 851 zł112+8.0%65 588 zł68%-55 113 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka112 797 zł96+4.1%5230 zł75%-45 729 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka99 417 zł104+4.3%32 729 zł71%-53 180 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 928 zł100+3.8%20 430 zł74%-48 708 zł0.486
RozwójProgramObniżka79 465 zł121+12.4%85 865 zł66%-58 296 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian97 928 zł96+6.2%46 441 zł72%-48 294 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka83 129 zł109+10.2%82 021 zł68%-54 339 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian81 363 zł116+8.6%77 438 zł66%-59 765 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka75 563 zł133+14.6%89 952 zł64%-62 499 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian91 503 zł100+5.9%61 757 zł70%-51 167 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka86 920 zł96+7.8%78 171 zł70%-50 189 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian85 260 zł104+6.4%73 357 zł68%-55 566 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka77 178 zł112+9.6%96 278 zł66%-56 921 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka73 294 zł124+11.8%100 345 zł64%-61 103 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka103 084 zł92+2.3%28 881 zł73%-49 215 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka80 824 zł100+7.5%92 454 zł67%-52 983 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian101 649 zł83+3.8%42 804 zł74%-44 228 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka109 718 zł87+1.6%16 425 zł75%-44 556 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian88 919 zł92+4.3%69 518 zł70%-51 612 zł0.609
OgraniczenieBez zmianBez zmian95 282 zł87+3.6%57 891 zł72%-47 030 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka70 890 zł116+10.2%107 606 zł63%-61 519 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka116 528 zł83+1.8%1206 zł78%-41 649 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka74 781 zł104+8.0%103 531 zł65%-57 328 zł0.627
Głębokie cięcieProgramObniżka90 633 zł83+5.4%74 603 zł72%-46 133 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka84 595 zł87+5.2%88 812 zł70%-48 856 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka78 433 zł92+5.9%99 700 zł67%-53 382 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka106 883 zł79+0.1%24 866 zł75%-45 052 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian92 706 zł79+2.1%65 620 zł72%-47 464 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian98 983 zł74+1.3%54 334 zł74%-42 986 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka113 430 zł74-0.7%12 696 zł78%-40 499 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka82 212 zł79+3.6%96 024 zł69%-49 245 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka88 288 zł74+2.8%85 262 zł72%-44 822 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian96 415 zł66-0.2%62 055 zł74%-43 410 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka110 602 zł66-2.2%21 108 zł77%-40 985 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka85 913 zł66+1.3%92 466 zł72%-45 201 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 303 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.