HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jasienica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy25 285 mieszkańcówdochody własne 7317 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.16% do 1.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.14% do 30.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka93 479 zł133+14.1%17 679 zł73%-50 178 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka97 505 zł121+11.9%13 376 zł75%-45 875 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka90 583 zł124+11.3%27 051 zł73%-49 196 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka101 289 zł109+9.7%9321 zł78%-41 820 zł0.363
RozwójProgramBez zmian82 896 zł121+14.1%49 428 zł72%-49 341 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian78 879 zł133+16.4%53 652 zł70%-53 633 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka94 590 zł112+9.2%22 838 zł75%-44 914 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian86 671 zł109+11.9%45 451 zł74%-45 297 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka87 755 zł116+9.7%34 480 zł72%-49 889 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian76 413 zł124+13.6%63 181 zł70%-52 531 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian80 411 zł112+11.3%58 979 zł72%-48 261 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka105 224 zł96+7.3%5057 zł79%-37 557 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 769 zł104+7.6%30 259 zł75%-45 599 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka98 355 zł100+7.0%18 872 zł78%-40 881 zł0.486
RozwójProgramObniżka72 087 zł121+15.8%77 014 zł68%-51 899 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian90 594 zł96+9.5%41 284 zł76%-41 047 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka75 855 zł109+13.6%73 045 zł71%-47 862 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian73 844 zł116+11.9%69 996 zł68%-53 146 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian84 167 zł100+9.2%55 022 zł74%-44 238 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka68 077 zł133+18.1%81 231 zł67%-56 183 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka79 770 zł96+11.1%68 945 zł73%-43 623 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian77 848 zł104+9.7%65 785 zł71%-48 868 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka69 921 zł112+13.0%85 794 zł68%-50 730 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka65 930 zł124+15.3%89 989 zł67%-54 992 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka95 541 zł92+5.4%26 285 zł77%-41 557 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka73 670 zł100+10.8%81 845 zł71%-46 715 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian94 435 zł83+7.0%37 475 zł79%-36 894 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka102 268 zł87+4.7%14 716 zł79%-36 642 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian81 611 zł92+7.6%61 822 zł73%-44 837 zł0.609
OgraniczenieBez zmianBez zmian88 068 zł87+6.8%50 921 zł76%-40 013 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka63 553 zł116+13.6%96 345 zł66%-55 550 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka109 076 zł83+4.9%953 zł81%-33 390 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 603 zł83+8.6%65 284 zł76%-39 479 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka67 550 zł104+11.3%92 142 zł68%-51 280 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka77 563 zł87+8.4%77 949 zł73%-42 500 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka71 306 zł92+9.2%88 186 zł70%-47 257 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka99 463 zł79+3.1%22 120 zł79%-37 308 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian85 521 zł79+5.2%57 669 zł76%-40 601 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 888 zł74+4.4%47 273 zł79%-35 883 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka106 099 zł74+2.3%10 836 zł81%-32 499 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka75 208 zł79+6.8%84 228 zł73%-43 032 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka81 375 zł74+6.0%74 308 zł76%-38 380 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian89 349 zł66+2.8%54 003 zł79%-36 462 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka103 302 zł66+0.8%18 181 zł80%-33 155 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka79 028 zł66+4.4%80 580 zł75%-38 902 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.