HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czechowice-Dziedzice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy44 286 mieszkańcówdochody własne 7797 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.02% do 0.69%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.33% do 24.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka79 412 zł133+2.7%17 968 zł80%-37 700 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka83 613 zł121+0.7%13 456 zł82%-33 188 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka76 708 zł124+0.2%25 045 zł79%-37 326 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka87 568 zł109-1.3%9197 zł84%-28 928 zł0.364
RozwójProgramBez zmian69 501 zł121+2.7%41 786 zł79%-38 483 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian65 311 zł133+4.8%46 202 zł77%-42 982 zł0.393
RozwójBez zmianPodwyżka80 889 zł112-1.8%20 625 zł82%-32 837 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian73 446 zł109+0.7%37 620 zł81%-34 236 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka73 900 zł116-1.3%30 884 zł79%-38 491 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian63 030 zł124+2.2%53 081 zł76%-42 431 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian67 200 zł112+0.2%48 688 zł79%-37 955 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 712 zł96-3.4%4683 zł86%-24 414 zł0.484
RozwójProgramObniżka59 070 zł121+4.3%63 190 zł75%-42 389 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 824 zł100-3.7%16 470 zł84%-28 600 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka78 089 zł104-3.3%26 470 zł81%-33 992 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian77 576 zł96-1.5%33 224 zł83%-29 738 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka63 007 zł109+2.2%59 033 zł78%-38 151 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian60 478 zł116+0.7%58 441 zł75%-43 482 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian71 124 zł100-1.8%44 545 zł81%-33 730 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka54 888 zł133+6.4%67 597 zł72%-46 878 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka67 127 zł96-0.0%54 648 zł79%-33 665 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian64 655 zł104-1.3%54 039 zł78%-38 997 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka57 082 zł112+1.7%69 477 zł75%-41 730 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka52 920 zł124+3.8%73 862 zł72%-46 196 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka82 032 zł92-5.2%22 306 zł83%-29 745 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka60 999 zł100-0.3%65 343 zł78%-37 514 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian81 615 zł83-3.7%29 143 zł85%-25 348 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 945 zł87-5.8%12 085 zł86%-24 112 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 232 zł87-3.9%40 175 zł83%-29 259 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian68 588 zł92-3.3%49 888 zł79%-34 763 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka50 557 zł116+2.2%78 854 zł71%-47 164 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka95 764 zł83-5.7%344 zł90%-20 008 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka71 157 zł83-2.3%50 735 zł82%-29 286 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka54 727 zł104+0.2%74 461 zł75%-42 688 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka65 096 zł87-2.5%61 080 zł79%-33 054 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka58 652 zł92-1.8%70 318 zł77%-38 463 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 163 zł79-7.3%17 909 zł85%-25 245 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian72 705 zł79-5.4%45 506 zł82%-30 279 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian79 248 zł74-6.1%36 282 zł85%-24 893 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka62 759 zł79-3.9%65 968 zł79%-33 991 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 974 zł74-8.0%7968 zł90%-19 731 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka69 103 zł74-4.7%57 257 zł82%-28 700 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian76 731 zł66-7.5%41 528 zł84%-25 902 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 202 zł66-9.4%13 706 zł88%-20 853 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka66 775 zł66-6.1%62 136 zł81%-29 626 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.