HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Buczkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 137 mieszkańcówdochody własne 7532 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.66% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.09% do 30.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka98 126 zł133+4.6%18 053 zł74%-51 220 zł0.236
●RozwójProgramPodwyżka102 250 zł121+2.5%13 639 zł76%-46 805 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka94 981 zł124+2.0%27 926 zł74%-50 344 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka106 129 zł109+0.5%9475 zł79%-42 641 zł0.362
RozwójProgramBez zmian86 899 zł121+4.6%50 976 zł72%-50 590 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian82 786 zł133+6.7%55 308 zł71%-54 993 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka99 085 zł112-0.0%23 604 zł76%-45 952 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian90 769 zł109+2.5%46 893 zł75%-46 438 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka91 952 zł116+0.5%35 653 zł73%-51 163 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian80 093 zł124+4.0%65 204 zł70%-53 985 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian84 187 zł112+2.0%60 894 zł72%-49 606 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka110 182 zł96-1.7%5077 zł79%-38 243 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka96 063 zł104-1.5%31 323 zł75%-46 762 zł0.485
RozwójProgramObniżka75 541 zł121+6.1%79 441 zł70%-53 383 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka102 945 zł100-2.0%19 531 zł79%-41 809 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian94 808 zł96+0.3%42 595 zł78%-42 055 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka79 403 zł109+4.0%75 366 zł72%-49 240 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian77 337 zł116+2.5%72 296 zł70%-54 719 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 436 zł133+8.3%83 764 zł67%-57 776 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian88 037 zł100-0.0%56 833 zł75%-45 475 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka83 434 zł96+1.8%71 138 zł74%-44 868 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian81 438 zł104+0.5%67 977 zł72%-50 330 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka73 165 zł112+3.5%88 563 zł70%-52 301 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka69 079 zł124+5.6%92 864 zł67%-56 672 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka99 931 zł92-3.5%27 241 zł78%-42 610 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka77 008 zł100+1.5%84 509 zł72%-48 180 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian98 760 zł83-2.0%38 676 zł79%-37 775 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka106 975 zł87-4.2%15 245 zł79%-37 436 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian92 054 zł87-2.2%52 596 zł78%-41 117 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian85 295 zł92-1.5%63 907 zł74%-46 191 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 525 zł116+4.0%99 482 zł67%-57 343 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka114 146 zł83-4.0%850 zł82%-33 948 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka87 377 zł83-0.5%67 378 zł77%-40 598 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka70 618 zł104+2.0%95 172 zł68%-52 963 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka81 016 zł87-0.7%80 490 zł74%-43 833 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 469 zł92-0.0%91 110 zł71%-48 833 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka103 971 zł79-5.6%22 944 zł79%-38 226 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian89 322 zł79-3.7%59 624 zł77%-41 822 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian95 984 zł74-4.4%48 847 zł79%-36 862 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka110 917 zł74-6.3%11 242 zł82%-33 166 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka78 486 zł79-2.2%87 018 zł73%-44 475 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka84 937 zł74-3.0%76 749 zł77%-39 588 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian93 262 zł66-5.9%55 841 zł79%-37 555 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka107 922 zł66-7.8%18 872 zł81%-33 945 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka82 416 zł66-4.4%83 269 zł76%-40 220 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.