Przestrzeń decyzji · województwo

ŚLĄSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy4 291 441 mieszkańcówdochody własne 8933 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.61% do 0.22%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.52% do 16.66%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	58 658 zł	131	-2.3%	13 744 zł	91%	-20 058 zł	0.239
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	61 086 zł	118	-4.0%	10 211 zł	93%	-16 525 zł	0.303
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	55 960 zł	120	-4.4%	14 116 zł	91%	-20 424 zł	0.358
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	48 446 zł	137	-1.3%	23 070 zł	85%	-26 317 zł	0.379
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	50 991 zł	124	-3.1%	21 080 zł	87%	-22 713 zł	0.384
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	63 282 zł	105	-5.7%	6926 zł	96%	-13 240 zł	0.395
	Bez zmian	Program	Bez zmian	53 303 zł	111	-4.8%	19 329 zł	91%	-19 358 zł	0.428
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	58 424 zł	107	-6.1%	11 322 zł	93%	-16 883 zł	0.429
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	44 691 zł	134	-1.3%	29 642 zł	84%	-27 417 zł	0.448
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	47 070 zł	121	-3.1%	27 880 zł	86%	-24 012 zł	0.452
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	52 542 zł	110	-5.6%	18 515 zł	88%	-22 555 zł	0.459
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	46 114 zł	126	-3.4%	27 899 zł	85%	-26 449 zł	0.463
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	42 077 zł	147	+0.5%	31 728 zł	82%	-31 073 zł	0.481
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	49 773 zł	107	-5.0%	25 557 zł	89%	-20 424 zł	0.489
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	48 691 zł	113	-5.2%	25 876 zł	87%	-22 840 zł	0.489
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	42 560 zł	123	-3.4%	34 276 zł	84%	-27 431 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	39 916 zł	136	-1.7%	36 314 zł	81%	-31 090 zł	0.535
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	51 035 zł	100	-6.9%	24 162 zł	90%	-19 479 zł	0.545
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	44 969 zł	110	-5.2%	32 470 zł	86%	-24 022 zł	0.550
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	42 939 zł	116	-4.6%	32 894 zł	83%	-28 422 zł	0.554
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	45 566 zł	103	-6.3%	30 830 zł	86%	-24 776 zł	0.586
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	36 844 zł	126	-2.9%	41 184 zł	80%	-32 996 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	39 537 zł	113	-4.6%	39 077 zł	83%	-29 301 zł	0.614
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	41 995 zł	100	-6.3%	37 202 zł	84%	-25 856 zł	0.643

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 375 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 26% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.