HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

ŚLĄSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4 291 441 mieszkańcówdochody własne 8933 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.61% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.52% do 16.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja58 658 zł131-2.3%13 744 zł91%-20 058 zł0.239
●ZagęszczenieProgramKoncentracja61 086 zł118-4.0%10 211 zł93%-16 525 zł0.303
Szeroki programBez zmianKoncentracja55 960 zł120-4.4%14 116 zł91%-20 424 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian48 446 zł137-1.3%23 070 zł85%-26 317 zł0.379
ZagęszczenieProgramBez zmian50 991 zł124-3.1%21 080 zł87%-22 713 zł0.384
●Bez zmianProgramKoncentracja63 282 zł105-5.7%6926 zł96%-13 240 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian53 303 zł111-4.8%19 329 zł91%-19 358 zł0.428
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja58 424 zł107-6.1%11 322 zł93%-16 883 zł0.429
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie44 691 zł134-1.3%29 642 zł84%-27 417 zł0.448
Bez zmianProgramWyrównywanie47 070 zł121-3.1%27 880 zł86%-24 012 zł0.452
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja52 542 zł110-5.6%18 515 zł88%-22 555 zł0.459
Szeroki programBez zmianBez zmian46 114 zł126-3.4%27 899 zł85%-26 449 zł0.463
●Szeroki programProgramWyrównywanie42 077 zł147+0.5%31 728 zł82%-31 073 zł0.481
RedukcjaProgramWyrównywanie49 773 zł107-5.0%25 557 zł89%-20 424 zł0.489
ZagęszczenieBez zmianBez zmian48 691 zł113-5.2%25 876 zł87%-22 840 zł0.489
RedukcjaProgramBez zmian55 950 zł97-6.7%17 082 zł93%-15 813 zł0.504
●RedukcjaProgramKoncentracja65 845 zł91-7.6%3431 zł98%-9745 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja60 656 zł94-7.8%9632 zł96%-13 591 zł0.518
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie42 560 zł123-3.4%34 276 zł84%-27 431 zł0.526
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja55 060 zł97-7.3%16 558 zł91%-18 975 zł0.527
Szeroki programBez zmianWyrównywanie39 916 zł136-1.7%36 314 zł81%-31 090 zł0.535
Bez zmianBez zmianBez zmian51 035 zł100-6.9%24 162 zł90%-19 479 zł0.545
Bez zmianBez zmianWyrównywanie44 969 zł110-5.2%32 470 zł86%-24 022 zł0.550
Szeroki programWstrzymanieBez zmian42 939 zł116-4.6%32 894 zł83%-28 422 zł0.554
LikwidacjaProgramWyrównywanie52 423 zł93-6.9%23 303 zł92%-16 902 zł0.556
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian45 566 zł103-6.3%30 830 zł86%-24 776 zł0.586
LikwidacjaProgramBez zmian58 546 zł83-8.6%14 987 zł96%-12 333 zł0.598
RedukcjaBez zmianWyrównywanie47 683 zł96-7.1%30 117 zł88%-20 443 zł0.600
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie36 844 zł126-2.9%41 184 zł80%-32 996 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja57 344 zł84-8.9%14 831 zł93%-15 644 zł0.612
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie39 537 zł113-4.6%39 077 zł83%-29 301 zł0.614
RedukcjaBez zmianBez zmian53 696 zł86-8.7%21 883 zł93%-15 942 zł0.624
RedukcjaBez zmianKoncentracja63 236 zł80-9.7%7396 zł98%-10 101 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja68 358 zł77-9.5%0 zł99%-6314 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian47 960 zł90-8.0%29 045 zł87%-21 379 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie41 995 zł100-6.3%37 202 zł84%-25 856 zł0.643
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie50 346 zł82-8.9%28 079 zł92%-16 930 zł0.673
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie44 748 zł86-8.2%34 795 zł87%-22 248 zł0.696
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja59 966 zł70-10.7%12 571 zł96%-12 123 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 306 zł72-10.6%20 000 zł96%-12 470 zł0.718
RedukcjaWstrzymanieBez zmian50 660 zł76-9.8%26 710 zł91%-17 812 zł0.720
LikwidacjaBez zmianKoncentracja65 766 zł66-11.5%5537 zł99%-6675 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie47 449 zł72-10.0%32 625 zł90%-18 705 zł0.768
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian53 309 zł62-11.6%24 695 zł93%-14 309 zł0.810
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja62 537 zł56-12.5%10 576 zł99%-8666 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 375 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 26% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.