HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nowotarski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy189 984 mieszkańcówdochody własne 7240 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.39% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.1% do 18.43%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne50 921 zł132+4.7%23 411 zł86%-20 340 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne53 935 zł119+2.6%19 610 zł89%-16 539 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 223 zł137+4.7%25 662 zł84%-22 590 zł0.333
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 205 zł123+2.4%21 938 zł86%-18 835 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne56 885 zł110+1.6%17 017 zł92%-13 945 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 156 zł150+6.8%29 524 zł82%-26 452 zł0.357
Bez zmianBez zmianAktywne56 866 zł105+0.4%15 937 zł94%-12 842 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne55 893 zł108-0.1%16 863 zł92%-13 768 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne59 831 zł97-0.4%13 293 zł96%-10 221 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian40 270 zł127+3.9%38 900 zł81%-25 578 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 382 zł114+1.8%36 271 zł84%-21 727 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 215 zł105+0.8%32 614 zł86%-19 205 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian37 684 zł132+3.9%42 237 zł79%-27 762 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne61 481 zł90-2.1%10 946 zł97%-7858 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian40 763 zł118+1.6%39 642 zł82%-23 957 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne60 498 zł93-2.6%11 884 zł97%-8797 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian34 519 zł145+6.0%44 925 zł76%-31 674 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian46 410 zł100-0.4%33 732 zł86%-17 979 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne62 698 zł83-2.6%9684 zł98%-6597 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 435 zł103-0.9%34 670 zł86%-18 909 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian49 260 zł92-1.2%30 059 zł89%-15 430 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja34 531 zł123+3.4%48 733 zł78%-28 548 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja37 703 zł110+1.3%46 009 zł80%-24 661 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 480 zł101+0.3%42 442 zł83%-22 170 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 002 zł128+3.4%51 979 zł76%-30 700 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 140 zł114+1.1%49 290 zł79%-26 859 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 010 zł85-2.9%28 841 zł92%-13 014 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 777 zł141+5.4%54 762 zł73%-34 648 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja40 790 zł96-0.9%43 377 zł84%-20 878 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 024 zł88-3.3%29 791 zł91%-13 955 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne66 015 zł75-4.5%6047 zł99%-2967 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja39 816 zł99-1.4%44 314 zł83%-21 806 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 585 zł88-1.7%39 793 zł86%-18 359 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 224 zł78-3.3%27 591 zł94%-11 755 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 221 zł68-5.0%4797 zł100%-1718 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 393 zł81-3.3%38 482 zł88%-15 908 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 408 zł84-3.8%39 431 zł87%-16 849 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 528 zł70-5.3%24 041 zł97%-8140 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 608 zł74-3.8%37 231 zł89%-14 649 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian56 732 zł63-5.7%22 802 zł98%-6893 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja49 915 zł66-5.7%33 677 zł94%-11 030 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 120 zł59-6.2%32 438 zł95%-9783 zł0.750
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne71 666 zł53-7.3%0 zł100%3032 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 162 zł48-8.1%18 226 zł99%-2120 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 553 zł44-8.5%27 850 zł99%-5006 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.