HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Tarnów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy102 123 mieszkańcówdochody własne 10 307 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.54% do -0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.07% do 17.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne57 449 zł132-3.9%29 065 zł78%-44 718 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 133 zł137-3.9%31 765 zł77%-47 417 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne60 911 zł119-5.8%24 461 zł80%-40 115 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 593 zł150-2.0%36 455 zł75%-52 108 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 542 zł123-6.0%27 282 zł79%-42 887 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne64 773 zł110-6.8%21 079 zł82%-36 733 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne64 247 zł105-7.9%20 054 zł82%-35 670 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne63 422 zł108-8.4%20 807 zł82%-36 425 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne68 137 zł97-8.6%16 587 zł84%-32 241 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian43 029 zł127-4.7%50 411 zł73%-51 500 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian46 619 zł114-6.6%47 508 zł75%-46 836 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian39 862 zł132-4.7%54 653 zł72%-54 114 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 326 zł105-7.5%42 605 zł77%-43 546 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 020 zł90-10.2%13 700 zł86%-29 329 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 180 zł93-10.6%14 471 zł85%-30 102 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 398 zł118-6.8%51 819 zł74%-49 525 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian36 195 zł145-2.8%57 724 zł68%-58 866 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian50 083 zł100-8.6%44 756 zł77%-42 330 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 380 zł83-10.6%12 271 zł86%-27 902 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 255 zł103-9.1%45 530 zł77%-43 089 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 819 zł92-9.4%39 825 zł79%-38 992 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 134 zł123-5.2%64 228 zł69%-55 501 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja38 804 zł110-7.1%61 210 zł72%-50 791 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja42 437 zł101-8.0%56 431 zł74%-47 539 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 041 zł128-5.2%68 361 zł66%-58 075 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 657 zł114-7.2%65 398 zł69%-53 440 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 834 zł85-10.9%38 584 zł81%-36 015 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 294 zł141-3.2%71 464 zł62%-62 873 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 991 zł88-11.4%39 376 zł80%-36 791 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 676 zł75-12.4%7482 zł89%-23 123 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 346 zł96-9.1%58 329 zł75%-46 240 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja41 519 zł99-9.5%59 103 zł74%-46 997 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 010 zł88-9.8%53 520 zł76%-42 939 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian57 191 zł78-11.4%37 176 zł82%-34 591 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 021 zł68-12.9%6070 zł91%-21 713 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 103 zł81-11.4%52 151 zł78%-39 918 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 260 zł84-11.8%52 942 zł77%-40 693 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 468 zł70-13.1%32 543 zł84%-29 834 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 460 zł74-11.8%50 742 zł79%-38 493 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 810 zł63-13.6%31 151 zł86%-28 427 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 742 zł66-13.6%46 104 zł82%-33 730 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 548 zł53-15.1%0 zł96%-15 654 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 084 zł59-14.0%44 711 zł82%-32 322 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian68 316 zł48-15.7%25 434 zł89%-22 392 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 596 zł44-16.2%38 978 zł86%-26 281 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.