Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tarnowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy197 119 mieszkańcówdochody własne 7058 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.91% do 0.52%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.94% do 17.11%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	52 391 zł	132	+2.9%	23 041 zł	98%	-8034 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	55 367 zł	119	+0.9%	19 371 zł	99%	-4363 zł	0.331
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	49 701 zł	137	+2.9%	25 392 zł	96%	-10 381 zł	0.332
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	52 646 zł	123	+0.7%	21 797 zł	98%	-6756 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	58 294 zł	110	-0.1%	16 692 zł	100%	-1684 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	46 672 zł	150	+5.0%	29 119 zł	92%	-14 112 zł	0.355
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	58 262 zł	105	-1.3%	15 828 zł	100%	-795 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	57 282 zł	108	-1.8%	16 759 zł	100%	-1727 zł	0.406
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	41 729 zł	127	+2.1%	37 159 zł	91%	-14 319 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	44 804 zł	114	+0.1%	34 340 zł	95%	-10 589 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	47 614 zł	105	-0.9%	30 874 zł	98%	-7991 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	39 152 zł	132	+2.1%	40 308 zł	88%	-16 591 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	42 194 zł	118	-0.1%	37 526 zł	92%	-12 907 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	36 025 zł	145	+4.2%	43 186 zł	85%	-20 381 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 797 zł	100	-2.1%	31 640 zł	98%	-6961 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	46 815 zł	103	-2.6%	32 586 zł	98%	-7896 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	35 992 zł	123	+1.6%	45 874 zł	87%	-17 833 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	39 127 zł	110	-0.4%	43 029 zł	91%	-14 061 zł	0.547
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	41 881 zł	101	-1.4%	39 654 zł	93%	-11 499 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 472 zł	128	+1.6%	48 944 zł	85%	-20 067 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 573 zł	114	-0.6%	46 134 zł	88%	-16 343 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 285 zł	141	+3.7%	51 896 zł	81%	-23 898 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.