HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tarnowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy197 119 mieszkańcówdochody własne 7058 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.91% do 0.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.94% do 17.11%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 391 zł132+2.9%23 041 zł98%-8034 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne55 367 zł119+0.9%19 371 zł99%-4363 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 701 zł137+2.9%25 392 zł96%-10 381 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 646 zł123+0.7%21 797 zł98%-6756 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne58 294 zł110-0.1%16 692 zł100%-1684 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 672 zł150+5.0%29 119 zł92%-14 112 zł0.355
Bez zmianBez zmianAktywne58 262 zł105-1.3%15 828 zł100%-795 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne57 282 zł108-1.8%16 759 zł100%-1727 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne61 205 zł97-2.1%13 097 zł100%1911 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 729 zł127+2.1%37 159 zł91%-14 319 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 804 zł114+0.1%34 340 zł95%-10 589 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 614 zł105-0.9%30 874 zł98%-7991 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian39 152 zł132+2.1%40 308 zł88%-16 591 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 827 zł90-3.7%10 873 zł100%4152 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian42 194 zł118-0.1%37 526 zł92%-12 907 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 836 zł93-4.2%11 816 zł100%3208 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian36 025 zł145+4.2%43 186 zł85%-20 381 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian47 797 zł100-2.1%31 640 zł98%-6961 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne64 036 zł83-4.2%9616 zł100%5408 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 815 zł103-2.6%32 586 zł98%-7896 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 623 zł92-2.9%28 167 zł99%-4335 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 992 zł123+1.6%45 874 zł87%-17 833 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja39 127 zł110-0.4%43 029 zł91%-14 061 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 881 zł101-1.4%39 654 zł93%-11 499 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 472 zł128+1.6%48 944 zł85%-20 067 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 573 zł114-0.6%46 134 zł88%-16 343 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 346 zł85-4.5%26 809 zł99%-2032 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 285 zł141+3.7%51 896 zł81%-23 898 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 179 zł96-2.6%40 275 zł95%-10 393 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 354 zł88-5.0%27 767 zł99%-2978 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 312 zł75-6.1%6009 zł100%9008 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja41 197 zł99-3.0%41 220 zł93%-11 328 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 950 zł88-3.3%36 882 zł97%-7803 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 554 zł78-5.0%25 567 zł100%-778 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne68 511 zł68-6.6%4764 zł100%10 252 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 732 zł81-5.0%35 440 zł99%-5460 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 740 zł84-5.5%36 397 zł98%-6406 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 816 zł70-6.9%22 067 zł100%2807 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 940 zł74-5.5%34 197 zł99%-4206 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 014 zł63-7.3%20 836 zł100%4049 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 205 zł66-7.3%30 693 zł100%-617 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 909 zł53-8.9%0 zł100%15 008 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 403 zł59-7.8%29 462 zł100%626 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian62 397 zł48-9.6%16 300 zł100%8789 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja56 790 zł44-10.1%24 910 zł100%5369 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.