HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bolesław

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2628 mieszkańcówdochody własne 8211 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.15% do 2.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.66% do 40.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka207 342 zł133-0.2%19 578 zł77%-67 151 zł0.194
●RozwójProgramPodwyżka211 676 zł121-2.2%14 822 zł79%-62 396 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka200 964 zł124-2.7%41 265 zł77%-66 225 zł0.307
●Szeroki programProgramBez zmian182 434 zł133+1.8%92 694 zł74%-70 803 zł0.351
RozwójProgramBez zmian186 757 zł121-0.2%88 152 zł75%-66 064 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka215 762 zł109-4.1%10 324 zł80%-57 897 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka205 277 zł112-4.6%36 744 zł79%-61 494 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka195 928 zł116-4.1%56 456 zł76%-67 212 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian190 831 zł109-2.2%83 863 zł78%-61 580 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian176 763 zł124-0.7%114 092 zł74%-69 744 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian181 064 zł112-2.7%109 574 zł75%-65 028 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka200 250 zł104-6.0%51 924 zł78%-62 469 zł0.476
RozwójProgramObniżka168 276 zł121+1.3%143 868 zł74%-68 771 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka220 065 zł96-6.2%5514 zł80%-53 087 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka209 342 zł100-6.5%32 474 zł79%-57 019 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian195 119 zł96-4.3%79 387 zł79%-56 790 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka163 962 zł133+3.3%148 401 zł72%-73 499 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka172 342 zł109-0.7%139 591 zł75%-64 298 zł0.501
Szeroki programWstrzymanieBez zmian172 150 zł116-2.2%128 048 zł74%-70 641 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian185 117 zł100-4.6%105 308 zł78%-60 568 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian176 460 zł104-4.1%123 520 zł75%-65 913 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka158 817 zł124+0.8%168 316 zł72%-72 341 zł0.556
OgraniczenieProgramObniżka176 619 zł96-2.9%135 485 zł77%-59 522 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka163 109 zł112-1.2%163 806 zł74%-67 637 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka204 324 zł92-7.9%47 643 zł79%-57 981 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka167 154 zł100-3.2%159 821 zł75%-63 188 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka213 620 zł87-8.6%27 938 zł80%-52 236 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian199 309 zł83-6.5%75 362 zł80%-52 120 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka154 519 zł116-0.7%181 392 zł71%-73 172 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka224 269 zł83-8.4%917 zł81%-48 399 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian180 522 zł92-6.0%119 245 zł77%-61 442 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian189 381 zł87-6.7%101 129 zł79%-55 805 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka158 820 zł104-2.7%176 874 zł73%-68 456 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka180 799 zł83-5.1%131 471 zł79%-54 867 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka171 407 zł87-5.3%155 737 zł77%-58 439 zł0.674
Bez zmianWstrzymanieObniżka162 874 zł92-4.6%172 877 zł74%-63 996 zł0.687
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka208 614 zł79-9.9%43 093 zł80%-53 183 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian184 797 zł79-8.1%115 057 zł79%-56 663 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian193 547 zł74-8.8%97 126 zł80%-51 161 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka217 800 zł74-10.7%23 754 zł81%-47 574 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka167 138 zł79-6.7%168 783 zł76%-59 232 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka175 562 zł74-7.5%151 744 zł79%-53 809 zł0.765
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka212 804 zł66-12.0%38 850 zł81%-48 507 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian188 974 zł66-10.2%111 044 zł79%-52 006 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka171 304 zł66-8.8%164 781 zł78%-54 589 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 339 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.