HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat dąbrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy57 253 mieszkańcówdochody własne 7222 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.05% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.47% do 23.61%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 942 zł132+0.9%23 848 zł79%-36 045 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 110 zł137+0.9%25 985 zł78%-38 182 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne67 843 zł119-1.1%19 893 zł81%-32 090 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 155 zł150+2.9%30 002 zł75%-42 199 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 978 zł123-1.3%22 113 zł79%-34 277 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 930 zł110-2.1%17 405 zł82%-29 602 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne70 660 zł105-3.3%16 071 zł82%-28 243 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 689 zł108-3.8%16 993 zł82%-29 166 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne73 763 zł97-4.1%13 527 zł83%-25 724 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 982 zł127+0.1%44 559 zł75%-39 996 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 992 zł114-1.9%42 534 zł77%-36 002 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 952 zł105-2.9%38 249 zł79%-33 574 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 273 zł132+0.1%48 520 zł74%-42 078 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 297 zł90-5.7%11 036 zł85%-23 216 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 315 zł93-6.2%11 969 zł85%-24 151 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 249 zł118-2.1%46 525 zł76%-38 134 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 211 zł145+2.1%50 604 zł70%-46 133 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian58 916 zł100-4.1%40 596 zł79%-32 116 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 515 zł83-6.2%9769 zł86%-21 951 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 944 zł103-4.5%41 532 zł79%-33 041 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 894 zł92-4.8%36 299 zł81%-29 657 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 550 zł123-0.4%58 028 zł72%-42 305 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja49 625 zł110-2.4%55 879 zł75%-38 281 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 524 zł101-3.4%51 713 zł77%-35 878 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 904 zł128-0.4%61 869 zł70%-44 361 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 944 zł114-2.6%59 751 zł73%-40 387 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 538 zł85-6.4%35 684 zł82%-27 107 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 775 zł141+1.6%64 077 zł67%-48 446 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 554 zł88-6.9%36 632 zł81%-28 044 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 615 zł96-4.5%53 818 zł77%-34 365 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 852 zł75-8.0%6094 zł89%-18 282 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 642 zł99-5.0%54 754 zł77%-35 290 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 531 zł88-5.3%49 639 zł79%-31 931 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 754 zł78-6.9%34 432 zł83%-25 844 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 060 zł68-8.5%4839 zł90%-17 029 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 240 zł81-6.9%48 902 zł80%-29 351 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 257 zł84-7.4%49 849 zł79%-30 288 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 078 zł70-8.8%30 862 zł85%-22 191 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 457 zł74-7.4%47 649 zł81%-28 088 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 284 zł63-9.2%29 622 zł86%-20 940 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 784 zł66-9.2%44 076 zł83%-24 431 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 526 zł53-10.8%0 zł95%-12 197 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 990 zł59-9.7%42 835 zł84%-23 179 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 735 zł48-11.5%25 063 zł90%-16 125 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 445 zł44-11.9%38 286 zł87%-18 360 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.41 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.