HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzesko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 285 mieszkańcówdochody własne 6124 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.17% do 22.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka48 962 zł133+1.2%16 202 zł76%-33 726 zł0.277
●RozwójProgramPodwyżka52 739 zł121-0.8%12 184 zł79%-29 708 zł0.294
Szeroki programBez zmianPodwyżka47 505 zł124-1.3%20 215 zł76%-33 023 zł0.359
●Bez zmianProgramPodwyżka56 281 zł109-2.8%8408 zł81%-25 932 zł0.369
RozwójProgramBez zmian42 653 zł121+1.2%31 608 zł75%-33 624 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka51 266 zł112-3.2%16 270 zł79%-29 024 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian46 187 zł109-0.8%27 900 zł77%-29 858 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian38 884 zł133+3.3%35 556 zł71%-37 631 zł0.415
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka45 623 zł116-2.8%24 195 zł76%-33 761 zł0.436
Szeroki programBez zmianBez zmian37 732 zł124+0.7%39 865 zł71%-36 796 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian41 485 zł112-1.3%35 934 zł75%-32 807 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka59 930 zł96-4.9%4475 zł83%-21 999 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian49 825 zł96-2.9%24 051 zł79%-25 938 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka38 727 zł109+0.7%42 902 zł73%-32 754 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka54 792 zł100-5.2%12 569 zł81%-25 265 zł0.489
RozwójProgramObniżka35 200 zł121+2.7%46 603 zł70%-36 513 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka49 391 zł104-4.7%20 248 zł78%-29 755 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian45 002 zł100-3.2%32 243 zł78%-29 059 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian36 035 zł116-0.8%43 500 zł70%-37 450 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka42 357 zł96-1.5%39 061 zł77%-28 842 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka31 438 zł133+4.8%50 544 zł66%-40 512 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian39 795 zł104-2.8%39 563 zł74%-33 453 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka34 258 zł112+0.2%50 494 zł70%-35 598 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka30 511 zł124+2.2%54 418 zł66%-39 579 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka37 769 zł100-1.8%46 810 zł74%-31 857 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka52 924 zł92-6.6%16 540 zł81%-25 988 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian53 390 zł83-5.2%20 444 zł82%-22 101 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian48 622 zł87-5.4%28 415 zł80%-25 159 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian43 318 zł92-4.7%35 865 zł77%-29 697 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka58 422 zł87-7.2%8728 zł83%-21 353 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka45 916 zł83-3.7%35 583 zł79%-25 015 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka28 951 zł116+0.7%57 793 zł65%-40 170 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka32 704 zł104-1.3%53 862 zł69%-36 181 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka63 505 zł83-7.1%674 zł86%-18 151 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka41 381 zł87-3.9%43 048 zł77%-27 966 zł0.632
Bez zmianWstrzymanieObniżka36 222 zł92-3.2%50 171 zł73%-32 433 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian46 946 zł79-6.8%32 027 zł79%-25 788 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka56 562 zł79-8.6%12 691 zł83%-22 066 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian52 170 zł74-7.5%24 953 zł82%-21 342 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka39 842 zł79-5.4%46 343 zł76%-28 533 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka44 921 zł74-6.1%39 656 zł79%-24 159 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka61 980 zł74-9.4%5096 zł86%-17 524 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian50 502 zł66-8.9%28 494 zł82%-21 962 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka43 389 zł66-7.5%42 936 zł79%-24 716 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka60 128 zł66-10.7%8985 zł86%-18 228 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.