Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy91 340 mieszkańcówdochody własne 7111 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.68% do 0.28%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.87% do 21.72%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	59 414 zł	132	+2.9%	23 440 zł	81%	-28 689 zł	0.299
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 657 zł	137	+2.9%	25 605 zł	80%	-30 854 zł	0.325
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	62 339 zł	119	+0.9%	19 580 zł	83%	-24 829 zł	0.327
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	53 678 zł	150	+5.0%	29 525 zł	78%	-34 774 zł	0.347
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	59 550 zł	123	+0.7%	21 823 zł	82%	-27 040 zł	0.348
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	65 339 zł	110	-0.1%	17 082 zł	85%	-22 331 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 183 zł	105	-1.3%	15 848 zł	86%	-21 073 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 205 zł	108	-1.8%	16 778 zł	85%	-22 004 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	48 093 zł	127	+2.1%	41 779 zł	78%	-33 097 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	51 122 zł	114	+0.1%	39 515 zł	80%	-29 193 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	54 000 zł	105	-0.9%	35 537 zł	81%	-26 759 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	45 454 zł	132	+2.1%	45 447 zł	76%	-35 202 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	48 450 zł	118	-0.1%	43 213 zł	78%	-31 346 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	42 372 zł	145	+4.2%	47 769 zł	73%	-39 165 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	54 068 zł	100	-2.1%	37 337 zł	82%	-25 394 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	53 089 zł	103	-2.6%	38 280 zł	81%	-26 328 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	42 007 zł	123	+1.6%	53 592 zł	75%	-35 630 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 098 zł	110	-0.4%	51 217 zł	78%	-31 694 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	47 917 zł	101	-1.4%	47 345 zł	79%	-29 287 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 426 zł	128	+1.6%	57 153 zł	73%	-37 707 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 484 zł	114	-0.6%	54 810 zł	76%	-33 819 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 282 zł	141	+3.6%	59 587 zł	70%	-41 702 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.