HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy91 340 mieszkańcówdochody własne 7111 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.68% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.87% do 21.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 414 zł132+2.9%23 440 zł81%-28 689 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 657 zł137+2.9%25 605 zł80%-30 854 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne62 339 zł119+0.9%19 580 zł83%-24 829 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 678 zł150+5.0%29 525 zł78%-34 774 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 550 zł123+0.7%21 823 zł82%-27 040 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 339 zł110-0.1%17 082 zł85%-22 331 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne65 183 zł105-1.3%15 848 zł86%-21 073 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 205 zł108-1.8%16 778 zł85%-22 004 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne68 198 zł97-2.1%13 297 zł88%-18 546 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian48 093 zł127+2.1%41 779 zł78%-33 097 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian51 122 zł114+0.1%39 515 zł80%-29 193 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 000 zł105-0.9%35 537 zł81%-26 759 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 454 zł132+2.1%45 447 zł76%-35 202 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne69 766 zł90-3.7%10 886 zł90%-16 119 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 450 zł118-0.1%43 213 zł78%-31 346 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne68 778 zł93-4.2%11 828 zł89%-17 062 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 372 zł145+4.2%47 769 zł73%-39 165 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian54 068 zł100-2.1%37 337 zł82%-25 394 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne70 978 zł83-4.2%9628 zł91%-14 862 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 089 zł103-2.6%38 280 zł81%-26 328 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 962 zł92-2.9%33 346 zł84%-22 931 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 007 zł123+1.6%53 592 zł75%-35 630 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja45 098 zł110-0.4%51 217 zł78%-31 694 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 917 zł101-1.4%47 345 zł79%-29 287 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 426 zł128+1.6%57 153 zł73%-37 707 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 484 zł114-0.6%54 810 zł76%-33 819 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 636 zł85-4.5%32 483 zł86%-20 458 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 282 zł141+3.6%59 587 zł70%-41 702 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 646 zł88-5.0%33 438 zł85%-21 403 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 106 zł96-2.6%48 930 zł80%-27 863 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne74 268 zł75-6.1%6016 zł96%-11 257 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 127 zł99-3.1%49 872 zł79%-28 796 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 942 zł88-3.4%45 044 zł81%-25 427 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 846 zł78-5.0%31 238 zł86%-19 203 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne75 470 zł68-6.6%4770 zł96%-10 011 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 677 zł81-5.0%44 072 zł83%-22 922 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 688 zł84-5.5%45 026 zł83%-23 868 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 123 zł70-6.9%27 718 zł89%-15 612 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 888 zł74-5.5%42 826 zł84%-21 668 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 323 zł63-7.4%26 484 zł91%-14 369 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 168 zł66-7.4%39 303 zł86%-18 073 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne79 885 zł53-8.9%0 zł99%-5249 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 369 zł59-7.8%38 069 zł87%-16 830 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian68 724 zł48-9.7%21 961 zł96%-9623 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 773 zł44-10.1%33 546 zł94%-12 079 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.