HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeźnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 879 mieszkańcówdochody własne 7210 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.49% do 1.96%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.49% do 20.15%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 921 zł133+12.3%16 812 zł91%-17 943 zł0.262
●RozwójProgramPodwyżka66 929 zł121+10.1%12 504 zł95%-13 642 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka60 884 zł124+9.6%21 407 zł90%-17 934 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka70 695 zł109+8.0%8444 zł98%-9589 zł0.366
RozwójProgramBez zmian54 863 zł121+12.3%32 642 zł86%-19 887 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka64 872 zł112+7.4%17 155 zł95%-13 654 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian50 864 zł133+14.6%36 842 zł84%-24 177 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian58 620 zł109+10.1%28 688 zł92%-15 844 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka58 567 zł116+8.0%25 450 zł88%-19 204 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian49 191 zł124+11.8%41 102 zł84%-23 964 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian53 171 zł112+9.6%36 923 zł86%-19 696 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 609 zł96+5.6%4173 zł99%-5325 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian62 523 zł96+7.8%24 549 zł96%-11 595 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 620 zł100+5.3%13 149 zł98%-9622 zł0.488
RozwójProgramObniżka45 949 zł121+14.0%47 787 zł83%-24 492 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka49 699 zł109+11.8%43 841 zł86%-20 458 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 562 zł104+5.8%21 189 zł93%-14 915 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian56 909 zł100+7.4%32 990 zł92%-15 674 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 094 zł116+10.1%44 811 zł83%-25 106 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 957 zł133+16.3%51 979 zł80%-28 774 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka53 594 zł96+9.4%39 711 zł91%-16 219 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian51 080 zł104+8.0%40 625 zł86%-20 830 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka44 527 zł112+11.2%51 624 zł83%-24 151 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 554 zł124+13.4%55 795 zł80%-28 411 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka48 259 zł100+9.0%47 699 zł86%-20 138 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka66 317 zł92+3.8%17 175 zł97%-10 874 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 344 zł83+5.3%20 645 zł98%-7442 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 513 zł87+3.0%8983 zł99%-5382 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 791 zł87+5.1%28 875 zł96%-11 449 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 826 zł92+5.8%36 684 zł91%-16 800 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 620 zł116+11.8%59 239 zł79%-29 460 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka57 407 zł83+6.9%35 923 zł95%-12 077 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 441 zł83+3.2%0 zł100%-1159 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 599 zł104+9.6%55 060 zł82%-25 192 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka52 131 zł87+6.7%43 598 zł91%-15 923 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 338 zł92+7.4%51 127 zł85%-21 170 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 219 zł79+1.5%13 025 zł99%-6624 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 716 zł79+3.6%32 560 zł95%-12 564 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 591 zł74+2.7%25 135 zł98%-7320 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 219 zł79+5.1%47 012 zł88%-16 945 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 923 zł74+4.3%39 967 zł95%-11 804 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka76 324 zł74+0.7%5087 zł100%-1240 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 524 zł66+1.2%28 746 zł98%-8425 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 019 zł66+2.7%43 313 zł94%-12 816 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 038 zł66-0.8%9055 zł100%-2471 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 27% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.