HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Andrychów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 731 mieszkańcówdochody własne 6658 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.27% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.4% do 24.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 266 zł133-1.4%16 884 zł77%-37 574 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka65 193 zł121-3.3%12 694 zł79%-33 383 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 314 zł124-3.8%22 272 zł77%-36 926 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka68 881 zł109-5.3%8748 zł81%-29 437 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 554 zł121-1.4%36 211 zł75%-37 579 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka63 224 zł112-5.7%18 167 zł79%-32 755 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian49 636 zł133+0.6%40 325 zł72%-41 758 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian57 233 zł109-3.3%32 341 zł78%-33 644 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 070 zł116-5.3%27 130 zł76%-37 782 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 034 zł124-1.9%45 869 zł72%-40 968 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian51 935 zł112-3.8%41 775 zł75%-36 808 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka72 706 zł96-7.3%4610 zł83%-25 299 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian61 046 zł96-5.5%28 296 zł79%-29 520 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 951 zł121+0.1%54 217 zł71%-40 673 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka66 895 zł100-7.6%14 305 zł81%-28 829 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka48 622 zł109-1.9%50 355 zł74%-36 746 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka60 987 zł104-7.1%23 017 zł79%-33 603 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian55 597 zł100-5.7%37 923 zł78%-32 893 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 003 zł116-3.3%50 310 zł71%-41 732 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 040 zł133+2.1%58 324 zł68%-44 844 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka52 427 zł96-4.0%46 320 zł77%-32 633 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 910 zł104-5.3%46 208 zł75%-37 564 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka43 591 zł112-2.4%59 262 zł71%-39 797 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 698 zł124-0.4%63 349 zł67%-43 949 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka47 246 zł100-4.3%55 418 zł75%-35 890 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 666 zł92-9.0%19 147 zł80%-29 668 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian64 780 zł83-7.6%24 530 zł82%-25 489 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 390 zł87-7.8%33 901 zł79%-28 791 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka70 701 zł87-9.6%10 269 zł83%-24 713 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 579 zł92-7.1%42 349 zł77%-33 640 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 823 zł116-1.9%67 480 zł66%-44 646 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 152 zł83-6.2%42 704 zł79%-28 611 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka76 451 zł83-9.5%620 zł85%-21 254 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 723 zł104-3.8%63 386 zł70%-40 486 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka51 031 zł87-6.4%51 494 zł77%-31 799 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 385 zł92-5.7%59 534 zł73%-36 571 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 480 zł79-11.0%15 101 zł83%-25 541 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 381 zł79-9.2%38 316 zł79%-29 528 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 105 zł74-9.9%30 296 zł82%-24 781 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 179 zł79-7.8%55 530 zł77%-32 469 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 737 zł74-8.5%47 949 zł79%-27 799 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka74 426 zł74-11.7%6464 zł85%-20 689 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 104 zł66-11.3%34 633 zł82%-25 508 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 893 zł66-9.9%51 977 zł79%-28 459 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka72 214 zł66-13.1%11 217 zł85%-21 507 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.