Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wadowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy157 099 mieszkańcówdochody własne 6931 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.58% do 0.24%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.8% do 21.27%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	59 028 zł	132	+3.2%	23 048 zł	84%	-23 655 zł	0.300
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 305 zł	137	+3.2%	25 219 zł	83%	-25 826 zł	0.326
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	61 928 zł	119	+1.2%	19 266 zł	86%	-19 874 zł	0.328
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	53 354 zł	150	+5.3%	29 058 zł	81%	-29 666 zł	0.348
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	59 174 zł	123	+1.0%	21 513 zł	85%	-22 090 zł	0.349
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	64 877 zł	110	+0.2%	16 781 zł	89%	-17 389 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	64 748 zł	105	-1.0%	15 609 zł	89%	-16 194 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	63 762 zł	108	-1.5%	16 549 zł	89%	-17 135 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	47 916 zł	127	+2.4%	40 510 zł	80%	-28 305 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	50 917 zł	114	+0.4%	38 191 zł	83%	-24 478 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	53 746 zł	105	-0.6%	34 352 zł	84%	-22 059 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	45 308 zł	132	+2.4%	44 058 zł	78%	-30 414 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	48 278 zł	118	+0.2%	41 768 zł	81%	-26 633 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	42 256 zł	145	+4.5%	46 434 zł	76%	-34 299 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 839 zł	100	-1.8%	35 956 zł	85%	-20 752 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	52 851 zł	103	-2.3%	36 908 zł	84%	-21 695 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	41 948 zł	123	+1.9%	51 692 zł	77%	-30 951 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 012 zł	110	-0.1%	49 267 zł	80%	-27 091 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	47 783 zł	101	-1.1%	45 529 zł	81%	-24 700 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 399 zł	128	+1.9%	55 137 zł	76%	-33 031 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 430 zł	114	-0.3%	52 744 zł	78%	-29 217 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 285 zł	141	+4.0%	57 619 zł	73%	-36 949 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.