HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wadowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy157 099 mieszkańcówdochody własne 6931 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.58% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.8% do 21.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 028 zł132+3.2%23 048 zł84%-23 655 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 305 zł137+3.2%25 219 zł83%-25 826 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne61 928 zł119+1.2%19 266 zł86%-19 874 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 354 zł150+5.3%29 058 zł81%-29 666 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 174 zł123+1.0%21 513 zł85%-22 090 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne64 877 zł110+0.2%16 781 zł89%-17 389 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne64 748 zł105-1.0%15 609 zł89%-16 194 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne63 762 zł108-1.5%16 549 zł89%-17 135 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne67 712 zł97-1.8%13 074 zł93%-13 682 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 916 zł127+2.4%40 510 zł80%-28 305 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 917 zł114+0.4%38 191 zł83%-24 478 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 746 zł105-0.6%34 352 zł84%-22 059 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 308 zł132+2.4%44 058 zł78%-30 414 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne69 266 zł90-3.4%10 726 zł95%-11 318 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 278 zł118+0.2%41 768 zł81%-26 633 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne68 270 zł93-3.9%11 678 zł95%-12 271 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 256 zł145+4.5%46 434 zł76%-34 299 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian53 839 zł100-1.8%35 956 zł85%-20 752 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne70 470 zł83-3.9%9478 zł96%-10 071 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 851 zł103-2.3%36 908 zł84%-21 695 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 683 zł92-2.6%32 104 zł86%-18 306 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 948 zł123+1.9%51 692 zł77%-30 951 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja45 012 zł110-0.1%49 267 zł80%-27 091 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 783 zł101-1.1%45 529 zł81%-24 700 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 399 zł128+1.9%55 137 zł76%-33 031 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 430 zł114-0.3%52 744 zł78%-29 217 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 342 zł85-4.2%31 174 zł89%-15 894 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 285 zł141+4.0%57 619 zł73%-36 949 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 343 zł88-4.7%32 137 zł87%-16 849 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 994 zł96-2.3%46 928 zł82%-23 332 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne73 706 zł75-5.8%5933 zł98%-6573 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 006 zł99-2.8%47 880 zł82%-24 276 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 782 zł88-3.1%43 176 zł85%-20 914 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 543 zł78-4.7%29 937 zł90%-14 649 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 900 zł68-6.3%4696 zł99%-5343 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 500 zł81-4.7%42 141 zł86%-18 470 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 502 zł84-5.2%43 105 zł85%-19 425 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 767 zł70-6.6%26 478 zł95%-11 125 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 702 zł74-5.2%40 905 zł86%-17 225 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 959 zł63-7.1%25 253 zł96%-9891 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 929 zł66-7.1%37 442 zł91%-13 697 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne79 254 zł53-8.6%0 zł100%-707 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 121 zł59-7.5%36 216 zł93%-12 463 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian68 299 zł48-9.4%20 788 zł98%-5218 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 465 zł44-9.8%31 748 zł97%-7786 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.