HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bolesław

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7488 mieszkańcówdochody własne 8571 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.13% do 0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.99% do 22.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 389 zł133-0.1%19 210 zł72%-52 776 zł0.260
●RozwójProgramPodwyżka66 805 zł121-2.1%14 457 zł75%-48 023 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 974 zł124-2.6%25 702 zł72%-52 184 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka70 971 zł109-4.1%9962 zł77%-43 528 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 372 zł121-0.1%41 690 zł70%-52 866 zł0.380
●Szeroki programProgramBez zmian48 968 zł133+1.9%46 346 zł66%-57 605 zł0.401
RozwójBez zmianPodwyżka64 367 zł112-4.5%21 058 zł75%-47 457 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian57 526 zł109-2.1%37 290 zł73%-48 385 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 231 zł116-4.1%31 459 zł70%-53 338 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian46 960 zł124-0.6%52 878 zł66%-56 846 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian51 342 zł112-2.6%48 247 zł70%-52 133 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka75 368 zł96-6.2%5164 zł79%-38 730 zł0.484
RozwójProgramObniżka43 447 zł121+1.4%62 422 zł65%-56 438 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian61 909 zł96-4.3%32 610 zł76%-43 605 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka47 592 zł109-0.6%58 032 zł69%-51 967 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 511 zł100-6.4%16 669 zł77%-42 986 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 634 zł104-6.0%26 805 zł74%-48 599 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 474 zł100-4.5%43 871 zł72%-47 676 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 465 zł116-2.1%58 150 zł65%-57 892 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka39 051 zł133+3.4%67 068 zł63%-61 166 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka51 963 zł96-2.8%53 365 zł71%-47 201 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian48 856 zł104-4.1%53 509 zł69%-53 168 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka41 719 zł112-1.1%68 377 zł65%-55 582 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 346 zł124+0.9%72 997 zł63%-60 285 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka45 842 zł100-3.1%64 011 zł68%-51 136 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 787 zł92-7.8%22 406 zł76%-44 118 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 189 zł83-6.4%28 277 zł78%-38 944 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 883 zł87-8.5%12 001 zł79%-38 217 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 831 zł87-6.6%39 220 zł76%-42 925 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 997 zł92-6.0%49 123 zł71%-48 700 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 034 zł116-0.6%77 909 zł62%-61 251 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 233 zł83-5.0%49 215 zł75%-42 552 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka79 663 zł83-8.3%549 zł81%-34 052 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 416 zł104-2.6%73 278 zł64%-56 538 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka50 188 zł87-5.2%59 463 zł71%-46 398 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 548 zł92-4.5%68 902 zł67%-52 081 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 171 zł79-9.9%17 725 zł79%-39 335 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 365 zł79-8.0%44 460 zł75%-43 936 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 087 zł74-8.8%35 091 zł78%-38 292 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 905 zł79-6.6%64 251 zł70%-47 330 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 433 zł74-7.4%55 425 zł75%-41 777 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 154 zł74-10.6%7626 zł81%-33 566 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 632 zł66-10.1%40 229 zł77%-39 289 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 161 zł66-8.8%60 203 zł73%-42 696 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 452 zł66-11.9%13 248 zł81%-34 671 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.