HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat olkuski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy105 000 mieszkańcówdochody własne 7327 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.59% do -0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.35% do 23.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 702 zł132-3.3%24 073 zł82%-29 907 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 799 zł137-3.3%26 314 zł81%-32 148 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne71 596 zł119-5.3%20 139 zł85%-25 972 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne62 849 zł150-1.4%30 311 zł79%-36 145 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne68 658 zł123-5.5%22 467 zł83%-28 266 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne74 771 zł110-6.2%17 527 zł86%-23 360 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne74 404 zł105-7.3%16 344 zł86%-22 150 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 441 zł108-7.8%17 255 zł86%-23 063 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne77 596 zł97-8.1%13 672 zł89%-19 505 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian56 190 zł127-4.1%44 471 zł79%-34 692 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 198 zł114-6.0%42 348 zł81%-30 712 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 415 zł132-4.1%48 404 zł78%-36 870 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian62 240 zł105-7.0%38 073 zł82%-28 168 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 111 zł90-9.6%11 218 zł91%-17 034 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 137 zł93-10.1%12 142 zł90%-17 958 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 387 zł118-6.2%46 314 zł79%-32 943 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 352 zł145-2.2%50 589 zł76%-40 913 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian62 118 zł100-8.1%40 315 zł83%-26 843 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 337 zł83-10.1%9942 zł94%-15 758 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 153 zł103-8.5%41 242 zł82%-27 758 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian65 179 zł92-8.8%36 026 zł85%-24 266 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja49 457 zł123-4.6%57 681 zł77%-37 454 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja52 533 zł110-6.5%55 435 zł78%-33 439 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 511 zł101-7.4%51 278 zł80%-30 924 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 746 zł128-4.6%61 495 zł75%-39 602 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja49 786 zł114-6.7%59 284 zł77%-35 640 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja43 615 zł141-2.7%63 802 zł72%-43 679 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 809 zł85-10.4%35 327 zł86%-21 745 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian65 834 zł88-10.8%36 266 zł85%-22 672 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 734 zł75-11.9%6189 zł96%-12 013 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 521 zł96-8.5%53 281 zł81%-29 537 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 556 zł99-9.0%54 208 zł80%-30 451 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 518 zł88-9.3%49 108 zł82%-26 988 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian68 034 zł78-10.8%34 066 zł86%-20 472 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne84 950 zł68-12.3%4925 zł96%-10 750 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 216 zł81-10.8%48 288 zł84%-24 434 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 240 zł84-11.3%49 227 zł83%-25 361 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 417 zł70-12.6%30 431 zł91%-16 742 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 440 zł74-11.3%47 027 zł85%-23 161 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian72 631 zł63-13.1%29 182 zł93%-15 481 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja64 827 zł66-13.1%43 388 zł87%-19 426 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 482 zł53-14.5%0 zł99%-5834 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 042 zł59-13.5%42 139 zł88%-18 165 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 148 zł48-15.2%24 543 zł96%-10 582 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 562 zł44-15.7%37 504 zł94%-13 261 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 275 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.