Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chrzanowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy117 756 mieszkańcówdochody własne 6543 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.63% do 0.06%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.13% do 19.26%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	47 243 zł	132	-3.0%	22 694 zł	84%	-22 123 zł	0.311
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	50 201 zł	119	-4.9%	18 970 zł	86%	-18 400 zł	0.334
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	44 662 zł	137	-3.0%	24 855 zł	82%	-24 279 zł	0.338
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	47 587 zł	123	-5.1%	21 205 zł	85%	-20 602 zł	0.356
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	52 981 zł	110	-5.8%	16 525 zł	90%	-15 955 zł	0.356
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	41 655 zł	150	-1.0%	28 630 zł	80%	-28 059 zł	0.363
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	53 079 zł	105	-7.0%	15 371 zł	91%	-14 776 zł	0.398
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	52 080 zł	108	-7.4%	16 324 zł	90%	-15 729 zł	0.408
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	37 411 zł	127	-3.7%	37 184 zł	79%	-26 743 zł	0.455
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	40 460 zł	114	-5.7%	34 570 zł	82%	-22 973 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	43 132 zł	105	-6.6%	31 102 zł	84%	-20 593 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	34 934 zł	132	-3.7%	40 381 zł	78%	-28 838 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	37 950 zł	118	-5.8%	37 809 zł	81%	-25 116 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	31 836 zł	145	-1.8%	43 071 zł	75%	-32 663 zł	0.504
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	43 429 zł	100	-7.7%	32 092 zł	86%	-19 304 zł	0.512
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	42 428 zł	103	-8.2%	33 059 zł	85%	-20 260 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	32 125 zł	123	-4.2%	46 412 zł	76%	-29 366 zł	0.536
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	35 230 zł	110	-6.1%	43 760 zł	80%	-25 563 zł	0.545
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	37 850 zł	101	-7.1%	40 377 zł	82%	-23 212 zł	0.552
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 701 zł	128	-4.2%	49 532 zł	75%	-31 432 zł	0.561
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 772 zł	114	-6.3%	46 914 zł	78%	-27 677 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 548 zł	141	-2.3%	52 238 zł	72%	-35 290 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 264 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.