HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chrzanowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy117 756 mieszkańcówdochody własne 6543 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.63% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.13% do 19.26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne47 243 zł132-3.0%22 694 zł84%-22 123 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne50 201 zł119-4.9%18 970 zł86%-18 400 zł0.334
●RozwójDoinwestowanieAktywne44 662 zł137-3.0%24 855 zł82%-24 279 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne47 587 zł123-5.1%21 205 zł85%-20 602 zł0.356
●Szeroki programOgraniczenieAktywne52 981 zł110-5.8%16 525 zł90%-15 955 zł0.356
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne41 655 zł150-1.0%28 630 zł80%-28 059 zł0.363
●Bez zmianBez zmianAktywne53 079 zł105-7.0%15 371 zł91%-14 776 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne52 080 zł108-7.4%16 324 zł90%-15 729 zł0.408
●RozwójOgraniczenieAktywne55 877 zł97-7.7%12 872 zł94%-12 302 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian37 411 zł127-3.7%37 184 zł79%-26 743 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian40 460 zł114-5.7%34 570 zł82%-22 973 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian43 132 zł105-6.6%31 102 zł84%-20 593 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian34 934 zł132-3.7%40 381 zł78%-28 838 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne57 505 zł90-9.3%10 567 zł96%-9980 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian37 950 zł118-5.8%37 809 zł81%-25 116 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne56 496 zł93-9.7%11 531 zł96%-10 945 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian31 836 zł145-1.8%43 071 zł75%-32 663 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian43 429 zł100-7.7%32 092 zł86%-19 304 zł0.512
●Bez zmianOgraniczenieAktywne58 696 zł83-9.7%9331 zł97%-8745 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian42 428 zł103-8.2%33 059 zł85%-20 260 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian46 119 zł92-8.5%28 608 zł87%-16 894 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja32 125 zł123-4.2%46 412 zł76%-29 366 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja35 230 zł110-6.1%43 760 zł80%-25 563 zł0.545
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja37 850 zł101-7.1%40 377 zł82%-23 212 zł0.552
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 701 zł128-4.2%49 532 zł75%-31 432 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 772 zł114-6.3%46 914 zł78%-27 677 zł0.569
OgraniczenieBez zmianBez zmian47 841 zł85-10.0%27 416 zł90%-14 524 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja26 548 zł141-2.3%52 238 zł72%-35 290 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja38 255 zł96-8.2%41 193 zł83%-21 862 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian46 830 zł88-10.5%28 394 zł89%-15 491 zł0.586
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja37 254 zł99-8.6%42 160 zł82%-22 817 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne61 856 zł75-11.6%5849 zł99%-5270 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja40 893 zł88-8.9%37 793 zł85%-19 480 zł0.597
Bez zmianOgraniczenieBez zmian49 030 zł78-10.5%26 194 zł92%-13 291 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne63 038 zł68-12.0%4624 zł99%-4046 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja42 670 zł81-10.5%36 514 zł86%-17 078 zł0.639
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja41 659 zł84-10.9%37 491 zł86%-18 045 zł0.649
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja43 859 zł74-10.9%35 291 zł88%-15 845 zł0.665
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 178 zł70-12.3%22 823 zł96%-9830 zł0.665
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian53 358 zł63-12.7%21 612 zł97%-8608 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja47 010 zł66-12.7%31 917 zł92%-12 380 zł0.717
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja48 191 zł59-13.2%30 705 zł94%-11 157 zł0.747
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne67 308 zł53-14.2%0 zł100%571 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian57 614 zł48-14.9%17 226 zł99%-4007 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 450 zł44-15.3%26 310 zł98%-6552 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 264 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.