HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bobowa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9594 mieszkańcówdochody własne 8694 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.23% do 0.97%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.53% do 40.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka179 864 zł133+3.1%20 260 zł67%-84 605 zł0.202
●RozwójProgramPodwyżka184 294 zł121+1.0%15 472 zł68%-79 817 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka174 204 zł124+0.5%42 772 zł67%-83 113 zł0.313
RozwójProgramBez zmian161 331 zł121+3.1%91 589 zł66%-82 072 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka188 473 zł109-1.0%10 942 zł70%-75 287 zł0.357
●Szeroki programProgramBez zmian156 913 zł133+5.2%96 255 zł64%-86 846 zł0.358
RozwójBez zmianPodwyżka178 611 zł112-1.4%38 118 zł68%-78 351 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka169 553 zł116-1.0%58 540 zł67%-83 756 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian165 498 zł109+1.0%87 178 zł67%-77 556 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian151 906 zł124+2.6%118 562 zł63%-85 266 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian156 301 zł112+0.5%113 921 zł65%-80 518 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka173 968 zł104-2.9%53 876 zł68%-78 983 zł0.478
RozwójProgramObniżka144 303 zł121+4.6%149 554 zł63%-83 740 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka192 885 zł96-3.1%6103 zł71%-70 448 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka182 768 zł100-3.4%33 719 zł70%-73 846 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian169 895 zł96-1.2%82 602 zł68%-72 735 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka148 462 zł109+2.6%145 213 zł64%-79 235 zł0.499
●Szeroki programProgramObniżka139 894 zł133+6.7%154 212 zł62%-88 503 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian147 647 zł116+1.0%133 106 zł63%-85 847 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian160 446 zł100-1.4%109 535 zł67%-76 027 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian152 051 zł104-1.0%128 455 zł65%-81 088 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka152 848 zł96+0.3%141 038 zł67%-74 427 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka135 374 zł124+4.1%174 973 zł62%-86 858 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka139 760 zł112+2.1%170 341 zł63%-82 121 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka178 134 zł92-4.8%49 467 zł68%-74 467 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka143 896 zł100+0.0%166 326 zł64%-77 641 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian174 190 zł83-3.4%78 511 zł70%-68 034 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka187 154 zł87-5.5%29 041 zł71%-69 035 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka131 407 zł116+2.6%188 601 zł62%-87 394 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian156 205 zł92-2.9%124 060 zł67%-76 586 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka197 194 zł83-5.3%1451 zł72%-65 730 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian164 817 zł87-3.6%105 292 zł68%-71 235 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka135 802 zł104+0.5%183 960 zł63%-82 646 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka157 132 zł83-1.9%136 957 zł68%-69 739 zł0.640
OgraniczenieBez zmianObniżka148 257 zł87-2.1%162 175 zł67%-72 862 zł0.668
Bez zmianWstrzymanieObniżka139 946 zł92-1.4%179 917 zł64%-78 155 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka182 532 zł79-6.9%44 777 zł70%-69 642 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian160 587 zł79-5.0%119 792 zł68%-71 780 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian169 087 zł74-5.8%101 223 zł70%-66 562 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka191 438 zł74-7.7%24 788 zł72%-64 345 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka144 318 zł79-3.6%175 756 zł66%-73 363 zł0.758
Głębokie cięcieBez zmianObniżka152 516 zł74-4.4%158 116 zł68%-68 202 zł0.760
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian164 867 zł66-7.2%115 714 zł69%-67 095 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka186 826 zł66-9.1%40 506 zł72%-64 939 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka148 588 zł66-5.8%171 687 zł68%-68 690 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 347 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.