HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gorlicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy104 592 mieszkańcówdochody własne 8181 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.27% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.8% do 23.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 693 zł132+0.2%25 369 zł83%-33 407 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne76 567 zł137+0.2%27 727 zł81%-35 765 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne82 615 zł119-1.8%21 260 zł85%-29 298 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne73 583 zł150+2.2%31 905 zł79%-39 943 zł0.323
Bez zmianDoinwestowanieAktywne79 452 zł123-2.0%23 714 zł83%-31 713 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne86 085 zł110-2.8%18 448 zł86%-26 486 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne85 442 zł105-4.0%17 305 zł86%-25 313 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne84 516 zł108-4.5%18 174 zł86%-26 184 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne88 930 zł97-4.7%14 427 zł88%-22 465 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian65 470 zł127-0.6%48 883 zł79%-38 721 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian68 519 zł114-2.6%46 883 zł81%-34 562 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian62 487 zł132-0.6%53 217 zł78%-41 010 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian71 840 zł105-3.6%42 127 zł82%-31 824 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 423 zł90-6.4%11 861 zł91%-19 879 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 484 zł93-6.8%12 744 zł90%-20 763 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian59 377 zł145+1.4%55 284 zł76%-45 238 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian65 498 zł118-2.8%51 252 zł79%-36 909 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian71 473 zł100-4.7%44 982 zł82%-30 527 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 684 zł83-6.8%10 544 zł92%-18 563 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian70 544 zł103-5.2%45 869 zł82%-31 400 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 814 zł92-5.5%40 213 zł84%-27 753 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja57 799 zł123-1.1%64 135 zł77%-41 807 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja60 926 zł110-3.1%61 996 zł79%-37 611 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja64 175 zł101-4.1%57 375 zł80%-34 904 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja54 890 zł128-1.1%68 334 zł76%-44 064 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja51 703 zł141+0.9%70 541 zł73%-48 329 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja57 977 zł114-3.3%66 231 zł77%-39 926 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 436 zł85-7.1%39 692 zł86%-25 113 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian75 495 zł88-7.6%40 592 zł85%-26 001 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne95 310 zł75-8.7%6524 zł96%-14 551 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja63 955 zł96-5.2%59 957 zł81%-33 539 zł0.600
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja63 027 zł99-5.7%60 843 zł80%-34 412 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja67 225 zł88-6.0%55 320 zł82%-30 796 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian77 695 zł78-7.6%38 392 zł86%-23 801 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 560 zł68-9.1%5221 zł96%-13 249 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja68 922 zł81-7.6%54 662 zł83%-28 120 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja67 981 zł84-8.0%55 562 zł83%-29 007 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian81 306 zł70-9.4%34 504 zł89%-19 805 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja70 181 zł74-8.0%53 362 zł84%-26 807 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 553 zł63-9.9%33 218 zł91%-18 506 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja73 797 zł66-9.9%49 469 zł86%-22 807 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 346 zł53-11.4%0 zł98%-8038 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja75 044 zł59-10.3%48 183 zł87%-21 508 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian87 323 zł48-12.1%28 320 zł96%-13 314 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 818 zł44-12.6%43 293 zł93%-16 310 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.