HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bochnia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy28 339 mieszkańcówdochody własne 7954 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.66% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.34% do 27.65%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka91 969 zł133-2.3%18 545 zł78%-48 135 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka96 239 zł121-4.3%13 945 zł79%-43 536 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka88 832 zł124-4.8%27 369 zł77%-47 565 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 262 zł109-6.2%9599 zł80%-39 190 zł0.363
RozwójProgramBez zmian80 850 zł121-2.3%47 926 zł76%-48 258 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian76 592 zł133-0.4%52 417 zł73%-52 843 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka93 081 zł112-6.6%22 889 zł79%-42 989 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian84 862 zł109-4.3%43 687 zł78%-43 925 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka85 730 zł116-6.2%34 447 zł76%-48 666 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian73 912 zł124-2.8%61 152 zł73%-52 111 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 150 zł112-4.8%56 684 zł76%-47 549 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 490 zł96-8.2%4979 zł82%-34 570 zł0.483
RozwójProgramObniżka69 469 zł121-0.9%73 713 zł72%-51 741 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka89 988 zł104-8.0%29 958 zł79%-44 080 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 084 zł100-8.5%18 660 zł80%-38 666 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian89 075 zł96-6.4%39 200 zł79%-39 322 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka73 473 zł109-2.8%69 484 zł75%-47 418 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian71 088 zł116-4.3%67 644 zł72%-53 107 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka65 219 zł133+1.1%78 195 zł70%-56 316 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian82 142 zł100-6.6%52 468 zł78%-43 239 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka77 676 zł96-4.9%65 009 zł77%-42 828 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian75 334 zł104-6.2%63 167 zł75%-48 534 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka67 109 zł112-3.3%81 740 zł72%-50 912 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka62 880 zł124-1.3%86 198 zł69%-55 464 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka93 999 zł92-9.9%25 719 zł79%-39 746 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka71 093 zł100-5.2%77 533 zł75%-46 613 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 193 zł83-8.5%35 074 zł82%-34 832 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 288 zł87-10.5%14 184 zł82%-34 072 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 331 zł87-8.7%48 008 zł79%-38 663 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 334 zł92-8.0%58 941 zł77%-44 215 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka60 261 zł116-2.8%92 254 zł68%-56 383 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka108 621 zł83-10.3%544 zł84%-30 062 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka81 783 zł83-7.1%61 082 zł79%-38 349 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka64 499 zł104-4.8%87 787 zł71%-51 820 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka75 272 zł87-7.3%73 255 zł77%-42 049 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka68 490 zł92-6.6%83 570 zł74%-47 511 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 214 zł79-11.9%21 231 zł82%-35 139 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian83 534 zł79-10.1%54 469 zł79%-39 625 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian90 426 zł74-10.8%44 084 zł81%-34 198 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 396 zł74-12.6%9994 zł84%-29 590 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka72 680 zł79-8.7%79 206 zł76%-42 934 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka79 356 zł74-9.4%69 358 zł79%-37 596 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian87 639 zł66-12.1%50 462 zł80%-35 148 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 333 zł66-13.9%16 958 zł83%-30 645 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka76 775 zł66-10.8%75 300 zł79%-38 469 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 333 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.