Przestrzeń decyzji · województwo

MAŁOPOLSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy3 429 084 mieszkańcówdochody własne 8434 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.14% do 0.51%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.2% do 18.48%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	61 348 zł	131	+6.8%	13 359 zł	86%	-23 130 zł	0.237
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	63 656 zł	118	+4.9%	9903 zł	89%	-19 691 zł	0.302
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	58 771 zł	120	+4.5%	13 313 zł	86%	-23 083 zł	0.357
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	51 479 zł	137	+7.8%	22 374 zł	82%	-28 504 zł	0.378
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	53 901 zł	124	+5.9%	20 809 zł	84%	-24 987 zł	0.384
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	65 735 zł	105	+3.0%	6697 zł	92%	-16 498 zł	0.395
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	61 115 zł	107	+2.6%	10 718 zł	89%	-19 623 zł	0.428
	Bez zmian	Program	Bez zmian	56 092 zł	111	+4.0%	19 492 zł	86%	-21 716 zł	0.428
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	47 795 zł	134	+7.8%	29 758 zł	82%	-29 254 zł	0.450
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	50 052 zł	121	+5.9%	28 343 zł	83%	-25 938 zł	0.453
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	55 546 zł	110	+3.2%	17 723 zł	85%	-24 790 zł	0.457
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 255 zł	126	+5.5%	27 808 zł	82%	-28 256 zł	0.463
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	45 308 zł	147	+9.8%	31 398 zł	79%	-32 817 zł	0.483
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	51 708 zł	113	+3.6%	26 201 zł	84%	-24 738 zł	0.489
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	52 600 zł	107	+3.8%	26 336 zł	86%	-22 500 zł	0.491
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	45 764 zł	123	+5.5%	34 895 zł	81%	-28 907 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	43 247 zł	136	+7.4%	36 598 zł	79%	-32 470 zł	0.535
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 931 zł	100	+1.8%	24 819 zł	86%	-21 466 zł	0.545
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	48 050 zł	110	+3.6%	33 417 zł	83%	-25 591 zł	0.551
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	46 262 zł	116	+4.2%	33 039 zł	80%	-29 829 zł	0.553
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	48 763 zł	103	+2.4%	31 359 zł	83%	-26 279 zł	0.585
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	40 355 zł	126	+6.1%	41 668 zł	77%	-33 984 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	42 918 zł	113	+4.2%	39 894 zł	80%	-30 391 zł	0.614
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	45 250 zł	100	+2.4%	38 346 zł	82%	-27 044 zł	0.643

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.