HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

MAŁOPOLSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3 429 084 mieszkańcówdochody własne 8434 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.14% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.2% do 18.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja61 348 zł131+6.8%13 359 zł86%-23 130 zł0.237
●ZagęszczenieProgramKoncentracja63 656 zł118+4.9%9903 zł89%-19 691 zł0.302
Szeroki programBez zmianKoncentracja58 771 zł120+4.5%13 313 zł86%-23 083 zł0.357
●Szeroki programProgramBez zmian51 479 zł137+7.8%22 374 zł82%-28 504 zł0.378
ZagęszczenieProgramBez zmian53 901 zł124+5.9%20 809 zł84%-24 987 zł0.384
●Bez zmianProgramKoncentracja65 735 zł105+3.0%6697 zł92%-16 498 zł0.395
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja61 115 zł107+2.6%10 718 zł89%-19 623 zł0.428
Bez zmianProgramBez zmian56 092 zł111+4.0%19 492 zł86%-21 716 zł0.428
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie47 795 zł134+7.8%29 758 zł82%-29 254 zł0.450
Bez zmianProgramWyrównywanie50 052 zł121+5.9%28 343 zł83%-25 938 zł0.453
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja55 546 zł110+3.2%17 723 zł85%-24 790 zł0.457
Szeroki programBez zmianBez zmian49 255 zł126+5.5%27 808 zł82%-28 256 zł0.463
●Szeroki programProgramWyrównywanie45 308 zł147+9.8%31 398 zł79%-32 817 zł0.483
ZagęszczenieBez zmianBez zmian51 708 zł113+3.6%26 201 zł84%-24 738 zł0.489
RedukcjaProgramWyrównywanie52 600 zł107+3.8%26 336 zł86%-22 500 zł0.491
RedukcjaProgramBez zmian58 588 zł97+2.0%17 562 zł89%-18 316 zł0.504
●RedukcjaProgramKoncentracja68 150 zł91+1.0%3366 zł95%-13 167 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja63 230 zł94+0.8%9427 zł92%-16 409 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja57 940 zł97+1.4%16 160 zł86%-21 298 zł0.526
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie45 764 zł123+5.5%34 895 zł81%-28 907 zł0.527
Szeroki programBez zmianWyrównywanie43 247 zł136+7.4%36 598 zł79%-32 470 zł0.535
Bez zmianBez zmianBez zmian53 931 zł100+1.8%24 819 zł86%-21 466 zł0.545
Bez zmianBez zmianWyrównywanie48 050 zł110+3.6%33 417 zł83%-25 591 zł0.551
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 262 zł116+4.2%33 039 zł80%-29 829 zł0.553
LikwidacjaProgramWyrównywanie55 101 zł93+1.8%24 404 zł88%-19 122 zł0.558
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian48 763 zł103+2.4%31 359 zł83%-26 279 zł0.585
LikwidacjaProgramBez zmian61 037 zł83-0.0%15 783 zł93%-14 976 zł0.599
RedukcjaBez zmianWyrównywanie50 611 zł96+1.6%31 374 zł85%-22 163 zł0.602
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie40 355 zł126+6.1%41 668 zł77%-33 984 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja60 105 zł84-0.4%14 877 zł89%-18 051 zł0.611
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie42 918 zł113+4.2%39 894 zł80%-30 391 zł0.614
RedukcjaBez zmianBez zmian56 441 zł86-0.2%22 851 zł89%-18 075 zł0.624
RedukcjaBez zmianKoncentracja65 662 zł80-1.2%7589 zł95%-13 065 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja70 518 zł77-1.0%94 zł97%-9895 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian51 033 zł90+0.6%29 905 zł85%-22 975 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie45 250 zł100+2.4%38 346 zł82%-27 044 zł0.643
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie53 125 zł82-0.4%29 647 zł88%-18 796 zł0.675
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie47 847 zł86+0.4%36 248 zł84%-23 591 zł0.697
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja62 575 zł70-2.4%12 980 zł93%-14 674 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian58 904 zł72-2.2%21 273 zł92%-14 745 zł0.718
RedukcjaWstrzymanieBez zmian53 580 zł76-1.4%27 881 zł87%-19 559 zł0.719
LikwidacjaBez zmianKoncentracja68 047 zł66-3.2%6037 zł97%-9801 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie50 397 zł72-1.6%34 394 zł86%-20 199 zł0.769
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian56 080 zł62-3.4%26 175 zł90%-16 203 zł0.810
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja65 000 zł56-4.3%11 297 zł96%-11 357 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.