HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brochów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4430 mieszkańcówdochody własne 8598 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.52% do 1.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.7% do 26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka93 178 zł133+7.7%18 872 zł79%-44 726 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka97 556 zł121+5.6%14 157 zł80%-40 011 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka89 944 zł124+5.1%27 633 zł79%-44 301 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka101 685 zł109+3.5%9699 zł82%-35 553 zł0.363
RozwójProgramBez zmian81 691 zł121+7.7%47 800 zł78%-45 392 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian77 324 zł133+9.9%52 413 zł75%-50 093 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka94 300 zł112+3.0%23 032 zł80%-39 612 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian85 809 zł109+5.6%43 442 zł79%-40 947 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka86 750 zł116+3.5%34 605 zł79%-45 523 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian74 564 zł124+7.2%60 906 zł75%-49 487 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 908 zł112+5.1%56 318 zł77%-44 811 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka106 035 zł96+1.3%4950 zł85%-30 803 zł0.483
RozwójProgramObniżka69 962 zł121+9.3%73 192 zł74%-49 360 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 114 zł104+1.5%29 995 zł79%-40 823 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka98 407 zł100+1.0%18 686 zł82%-35 178 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian90 144 zł96+3.3%38 817 zł81%-36 215 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 071 zł109+7.2%68 843 zł77%-44 926 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian71 655 zł116+5.6%67 298 zł74%-50 593 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka65 603 zł133+11.5%77 796 zł71%-54 052 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian83 004 zł100+3.0%51 985 zł79%-40 392 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 396 zł96+4.9%64 229 zł79%-40 206 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian76 008 zł104+3.5%62 700 zł77%-45 907 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka67 530 zł112+6.6%80 985 zł74%-48 646 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka63 194 zł124+8.8%85 564 zł71%-53 312 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka95 229 zł92-0.5%25 639 zł82%-36 380 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka71 617 zł100+4.5%76 661 zł77%-44 237 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian94 381 zł83+1.0%34 549 zł83%-31 599 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka102 731 zł87-1.2%14 074 zł84%-30 458 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 314 zł87+0.8%47 388 zł81%-35 688 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 111 zł92+1.5%58 358 zł79%-41 478 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka60 496 zł116+7.2%91 523 zł70%-54 333 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka110 285 zł83-1.0%392 zł86%-26 171 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka82 622 zł83+2.5%60 155 zł80%-35 602 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka64 841 zł104+5.1%86 935 zł73%-49 657 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka75 916 zł87+2.3%72 214 zł79%-39 546 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka68 936 zł92+3.0%82 602 zł76%-45 237 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka99 564 zł79-2.7%21 015 zł83%-31 646 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 432 zł79-0.7%53 749 zł80%-36 761 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 525 zł74-1.5%43 334 zł83%-31 100 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka106 956 zł74-3.5%9761 zł86%-25 853 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 246 zł79+0.8%78 066 zł78%-40 534 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 118 zł74-0.1%68 214 zł80%-34 970 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 654 zł66-3.0%49 609 zł82%-32 161 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka103 799 zł66-4.9%16 616 zł86%-27 030 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 457 zł66-1.5%74 056 zł79%-35 946 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.