HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Belsk Duży

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6140 mieszkańcówdochody własne 9268 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.54% do -0.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.42% do 24.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka81 687 zł133-3.5%20 074 zł75%-55 721 zł0.246
●RozwójProgramPodwyżka86 306 zł121-5.5%15 082 zł77%-50 729 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka78 520 zł124-5.9%28 545 zł75%-55 283 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka90 671 zł109-7.3%10 353 zł79%-46 000 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 541 zł121-3.5%48 055 zł73%-56 164 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian65 935 zł133-1.6%52 935 zł70%-61 140 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka83 115 zł112-7.8%23 677 zł77%-50 319 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian74 893 zł109-5.5%43 435 zł75%-51 451 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 236 zł116-7.3%35 515 zł74%-56 648 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian63 244 zł124-4.0%61 186 zł70%-60 515 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian67 826 zł112-5.9%56 333 zł72%-55 567 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka95 309 zł96-9.4%5272 zł81%-40 920 zł0.484
RozwójProgramObniżka58 889 zł121-2.1%72 962 zł69%-60 173 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka87 456 zł100-9.6%19 069 zł79%-45 617 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian79 514 zł96-7.5%38 491 zł78%-46 391 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 841 zł104-9.2%30 635 zł76%-51 671 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka63 231 zł109-4.0%68 353 zł71%-55 472 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian60 248 zł116-5.5%67 578 zł69%-61 759 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka54 293 zł133-0.1%77 831 zł66%-65 137 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian72 153 zł100-7.8%51 740 zł75%-50 880 zł0.519
OgraniczenieProgramObniżka67 840 zł96-6.1%63 423 zł74%-50 426 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian64 840 zł104-7.3%62 714 zł71%-56 799 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka56 526 zł112-4.5%80 522 zł68%-59 438 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka51 954 zł124-2.6%85 364 zł65%-64 375 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka84 193 zł92-11.0%26 016 zł79%-46 957 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka60 844 zł100-6.4%75 940 zł71%-54 763 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian84 024 zł83-9.6%33 940 zł79%-41 460 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka92 067 zł87-11.6%14 137 zł80%-40 567 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 747 zł87-9.8%46 826 zł77%-45 851 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian69 178 zł92-9.2%58 110 zł74%-52 100 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka49 172 zł116-4.0%91 327 zł64%-65 529 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka99 834 zł83-11.5%398 zł82%-35 970 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 337 zł83-8.3%59 084 zł77%-45 510 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka53 754 zł104-5.9%86 474 zł67%-60 581 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka65 425 zł87-8.5%71 170 zł74%-49 748 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka58 082 zł92-7.8%81 881 zł70%-55 894 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka88 816 zł79-13.0%21 069 zł79%-41 892 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 784 zł79-11.2%53 182 zł77%-47 055 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian81 230 zł74-11.9%42 500 zł79%-40 950 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka96 566 zł74-13.7%9527 zł82%-35 647 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka62 675 zł79-9.8%76 998 zł73%-50 864 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka69 896 zł74-10.6%66 924 zł77%-44 862 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian78 279 zł66-13.2%48 746 zł79%-42 140 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka93 327 zł66-15.0%16 349 zł82%-36 958 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka67 158 zł66-11.9%72 741 zł76%-45 964 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 363 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.