HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Siedlce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy74 780 mieszkańcówdochody własne 10 032 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.55% do 0.93%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.85% do 18.79%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 051 zł132+1.8%28 600 zł78%-46 978 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 784 zł137+1.8%31 234 zł76%-49 590 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne64 419 zł119-0.3%24 043 zł80%-42 411 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 341 zł150+3.8%35 866 zł75%-54 244 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 104 zł123-0.4%26 766 zł78%-45 094 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 195 zł110-1.2%20 769 zł81%-39 147 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne67 668 zł105-2.4%19 657 zł82%-37 996 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 824 zł108-2.9%20 426 zł81%-38 767 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne71 468 zł97-3.2%16 309 zł83%-34 687 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian46 762 zł127+1.0%50 524 zł73%-53 181 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian50 257 zł114-1.0%47 705 zł75%-48 557 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian43 642 zł132+1.0%54 811 zł71%-55 714 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 880 zł105-2.0%42 786 zł76%-45 379 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 286 zł90-4.8%13 434 zł85%-31 787 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 428 zł93-5.3%14 221 zł84%-32 575 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 089 zł118-1.2%52 048 zł74%-51 162 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 073 zł145+3.0%57 714 zł68%-60 423 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian53 633 zł100-3.2%45 096 zł77%-44 086 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 628 zł83-5.3%12 021 zł85%-30 375 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 787 zł103-3.7%45 892 zł76%-44 861 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 281 zł92-4.0%40 176 zł79%-40 863 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 963 zł123+0.5%64 608 zł69%-56 857 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja42 537 zł110-1.5%61 795 zł73%-52 190 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 087 zł101-2.5%57 024 zł74%-49 048 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 917 zł128+0.5%68 776 zł66%-59 352 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 441 zł114-1.7%66 011 zł70%-54 758 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 269 zł141+2.5%71 762 zł63%-64 105 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 229 zł85-5.6%39 107 zł80%-37 902 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 368 zł88-6.1%39 920 zł80%-38 694 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 791 zł75-7.2%7344 zł88%-25 709 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 990 zł96-3.7%59 108 zł75%-47 677 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 145 zł99-4.2%59 904 zł74%-48 451 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 567 zł88-4.5%54 314 zł76%-44 489 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 568 zł78-6.1%37 720 zł81%-36 494 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 118 zł68-7.7%5947 zł89%-24 314 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 592 zł81-6.1%53 114 zł77%-41 486 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 731 zł84-6.5%53 926 zł77%-42 277 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 713 zł70-7.9%33 244 zł84%-31 849 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 931 zł74-6.5%51 726 zł79%-40 077 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 037 zł63-8.4%31 873 zł84%-30 457 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 080 zł66-8.4%47 245 zł81%-35 426 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 499 zł53-10.0%0 zł95%-18 379 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 405 zł59-8.9%45 873 zł82%-34 034 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 398 zł48-10.7%26 328 zł88%-24 545 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 771 zł44-11.1%40 323 zł85%-28 116 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.25 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.