HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat garwoliński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy105 213 mieszkańcówdochody własne 7922 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.47% do 0.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.83% do 22.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 633 zł132+1.3%24 919 zł85%-28 704 zł0.285
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 598 zł137+1.3%27 284 zł83%-31 061 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne77 556 zł119-0.8%20 896 zł86%-24 680 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 617 zł150+3.3%31 367 zł81%-35 152 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 485 zł123-1.0%23 347 zł85%-27 092 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne80 909 zł110-1.7%18 109 zł89%-21 894 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne80 387 zł105-2.9%17 022 zł90%-20 776 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 448 zł108-3.4%17 904 zł88%-21 659 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne83 758 zł97-3.7%14 171 zł93%-17 956 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian61 128 zł127+0.4%46 292 zł81%-34 199 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian64 173 zł114-1.5%44 126 zł82%-30 123 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 231 zł132+0.4%50 354 zł79%-36 485 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian67 384 zł105-2.5%39 657 zł84%-27 412 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne85 269 zł90-5.3%11 672 zł95%-15 436 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne84 318 zł93-5.8%12 567 zł94%-16 333 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 128 zł145+2.5%52 681 zł77%-40 628 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian61 238 zł118-1.7%48 236 zł81%-32 465 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian67 124 zł100-3.7%42 069 zł85%-26 167 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne86 518 zł83-5.8%10 367 zł96%-14 133 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 183 zł103-4.2%42 971 zł84%-27 053 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian70 354 zł92-4.5%37 586 zł86%-23 421 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja53 851 zł123-0.1%60 143 zł78%-37 365 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja56 968 zł110-2.0%57 862 zł80%-33 251 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 111 zł101-3.0%53 516 zł82%-30 573 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 023 zł128-0.1%64 095 zł76%-39 618 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 103 zł114-2.2%61 849 zł79%-35 561 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 847 zł141+2.0%66 441 zł75%-43 799 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 989 zł85-6.1%36 893 zł88%-20 847 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 036 zł88-6.6%37 808 zł87%-21 746 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne90 060 zł75-7.7%6425 zł98%-10 199 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 992 zł96-4.2%55 678 zł82%-29 258 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 052 zł99-4.7%56 580 zł82%-30 143 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 154 zł88-4.9%51 317 zł84%-26 544 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 236 zł78-6.6%35 608 zł90%-19 546 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne91 298 zł68-8.1%5134 zł98%-8909 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja64 861 zł81-6.6%50 498 zł85%-23 932 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 908 zł84-7.0%51 412 zł85%-24 831 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 764 zł70-8.4%31 816 zł94%-15 629 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja66 108 zł74-7.0%49 212 zł86%-22 631 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 999 zł63-8.9%30 543 zł95%-14 341 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 640 zł66-8.9%45 416 zł90%-18 710 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 992 zł53-10.4%0 zł99%-3785 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 876 zł59-9.3%44 143 zł92%-17 422 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 677 zł48-11.2%25 735 zł98%-9236 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 558 zł44-11.6%39 338 zł96%-12 311 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.