HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gostyniński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 756 mieszkańcówdochody własne 7368 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.2% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.76% do 20.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 707 zł132-5.7%24 104 zł92%-17 842 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 801 zł137-5.7%26 503 zł89%-20 229 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne69 631 zł119-7.5%20 258 zł96%-13 992 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 821 zł150-3.7%30 405 zł86%-24 143 zł0.337
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 688 zł123-7.7%22 733 zł93%-16 434 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 817 zł110-8.5%17 481 zł97%-11 220 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 466 zł105-9.6%16 548 zł98%-10 258 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 508 zł108-10.0%17 452 zł97%-11 163 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 671 zł97-10.3%13 712 zł99%-7450 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian54 251 zł127-6.4%42 216 zł85%-23 943 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian57 288 zł114-8.3%39 687 zł88%-20 036 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian51 472 zł132-6.4%45 870 zł84%-26 256 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 341 zł105-9.2%35 664 zł92%-17 343 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 209 zł90-11.8%11 355 zł99%-5074 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 239 zł93-12.3%12 272 zł99%-5992 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian54 472 zł118-8.5%43 383 zł86%-22 403 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian48 380 zł145-4.5%48 461 zł81%-30 227 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian60 235 zł100-10.3%37 311 zł92%-16 243 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 439 zł83-12.3%10 072 zł99%-3792 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 275 zł103-10.7%38 235 zł92%-17 151 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian63 309 zł92-11.0%33 285 zł95%-13 515 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja47 540 zł123-6.9%53 631 zł83%-27 406 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja50 646 zł110-8.7%51 093 zł85%-23 458 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja53 635 zł101-9.7%47 189 zł86%-20 800 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja44 826 zł128-6.9%57 185 zł81%-29 682 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja47 894 zł114-8.9%54 685 zł84%-25 790 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 666 zł141-5.0%59 853 zł79%-33 694 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 962 zł85-12.5%32 289 zł97%-11 078 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 990 zł88-13.0%33 224 zł96%-11 998 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja53 661 zł96-10.7%48 651 zł88%-19 625 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 867 zł75-14.0%6260 zł100%12 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja52 700 zł99-11.2%49 573 zł86%-20 532 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 671 zł88-11.5%44 727 zł92%-16 932 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 190 zł78-13.0%31 024 zł98%-9798 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 087 zł68-14.5%4989 zł100%1282 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja58 392 zł81-13.0%43 624 zł94%-14 455 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja57 420 zł84-13.4%44 559 zł92%-15 375 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 605 zł70-14.7%27 360 zł99%-6010 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 620 zł74-13.4%42 359 zł95%-13 175 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 822 zł63-15.2%26 107 zł99%-4743 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja63 038 zł66-15.2%38 690 zł98%-9382 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 653 zł53-16.6%0 zł100%6261 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 256 zł59-15.6%37 437 zł98%-8114 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 373 zł48-17.3%21 414 zł100%220 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 810 zł44-17.7%32 736 zł99%-3147 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 24% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.