HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat szydłowiecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy37 244 mieszkańcówdochody własne 7063 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.22% do 0.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.46% do 24.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 028 zł132-3.6%24 027 zł77%-42 070 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 193 zł137-3.6%26 148 zł76%-44 176 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne68 908 zł119-5.5%20 024 zł79%-38 060 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 259 zł150-1.6%30 204 zł73%-48 247 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 039 zł123-5.7%22 215 zł78%-40 220 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 991 zł110-6.4%17 560 zł79%-35 603 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 704 zł105-7.6%16 149 zł80%-34 163 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 729 zł108-8.0%17 069 zł79%-35 085 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne74 805 zł97-8.3%13 627 zł82%-31 670 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian54 015 zł127-4.4%45 546 zł72%-45 589 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian57 004 zł114-6.3%43 670 zł76%-41 544 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian51 303 zł132-4.4%49 628 zł71%-47 643 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 960 zł105-7.2%39 274 zł77%-39 143 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 321 zł90-9.9%11 088 zł83%-29 111 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 337 zł93-10.3%12 021 zł82%-30 046 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian54 257 zł118-6.4%47 782 zł73%-43 653 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian48 261 zł145-2.4%51 619 zł68%-51 749 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian59 908 zł100-8.3%41 880 zł77%-37 611 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 537 zł83-10.3%9821 zł83%-27 846 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 932 zł103-8.8%42 821 zł77%-38 536 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian62 883 zł92-9.0%37 472 zł79%-35 174 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja47 555 zł123-4.8%59 751 zł70%-47 683 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja50 610 zł110-6.7%57 745 zł73%-43 610 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja53 504 zł101-7.7%53 474 zł75%-41 231 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja44 905 zł128-4.8%63 707 zł68%-49 713 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja47 924 zł114-6.9%61 732 zł71%-45 695 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 510 zł85-10.6%36 999 zł79%-32 578 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 797 zł141-2.9%65 771 zł65%-53 847 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 524 zł88-11.0%37 952 zł79%-33 514 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja53 578 zł96-8.8%55 827 zł76%-39 649 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 858 zł75-12.1%6120 zł85%-24 153 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja52 602 zł99-9.2%56 767 zł75%-40 573 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 492 zł88-9.5%51 542 zł77%-37 235 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 724 zł78-11.0%35 752 zł80%-31 314 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 063 zł68-12.6%4865 zł86%-22 899 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja58 185 zł81-11.0%50 941 zł78%-34 611 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja57 198 zł84-11.5%51 894 zł78%-35 547 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 032 zł70-12.8%32 207 zł82%-27 637 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 398 zł74-11.5%49 694 zł79%-33 347 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 235 zł63-13.3%30 971 zł83%-26 385 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 710 zł66-13.3%46 146 zł81%-29 665 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 512 zł53-14.8%0 zł91%-18 043 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 913 zł59-13.7%44 909 zł81%-28 413 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 670 zł48-15.4%26 447 zł86%-21 546 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 351 zł44-15.9%40 402 zł84%-23 569 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.