HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3964 mieszkańcówdochody własne 7606 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.28% do 0.34%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.19% do 33.59%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka110 766 zł133-5.2%18 803 zł70%-65 369 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka114 963 zł121-7.1%14 272 zł72%-60 838 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka107 174 zł124-7.6%31 018 zł69%-64 257 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka118 915 zł109-9.0%9993 zł73%-56 559 zł0.361
RozwójProgramBez zmian98 338 zł121-5.2%59 270 zł68%-63 860 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian94 152 zł133-3.3%63 677 zł67%-68 377 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka111 351 zł112-9.4%26 621 zł72%-59 749 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian102 279 zł109-7.1%55 113 zł70%-59 594 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka103 835 zł116-9.0%40 416 zł69%-65 017 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian91 047 zł124-5.7%76 127 zł67%-67 153 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian95 213 zł112-7.6%71 743 zł68%-62 659 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka123 059 zł96-11.0%5451 zł75%-52 017 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka108 021 zł104-10.8%36 009 zł71%-60 498 zł0.484
RozwójProgramObniżka86 029 zł121-3.8%93 733 zł65%-66 090 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka115 284 zł100-11.2%22 473 zł73%-55 491 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian106 408 zł96-9.1%50 724 zł72%-55 069 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka89 962 zł109-5.7%89 586 zł67%-61 835 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian88 001 zł116-7.1%84 768 zł65%-67 838 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka81 851 zł133-1.8%98 131 zł64%-70 597 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian99 134 zł100-9.4%67 608 zł70%-58 415 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka94 081 zł96-7.8%85 376 zł69%-57 322 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian92 176 zł104-9.0%80 374 zł67%-63 333 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka83 266 zł112-6.2%105 256 zł65%-64 807 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka79 108 zł124-4.3%109 631 zł64%-69 292 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka111 962 zł92-12.6%31 853 zł72%-56 230 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka87 179 zł100-8.0%101 129 zł67%-60 574 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian110 445 zł83-11.2%46 778 zł74%-50 654 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka119 405 zł87-13.2%18 094 zł75%-50 974 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 241 zł87-11.4%63 362 zł72%-53 915 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian96 105 zł92-10.8%76 230 zł69%-59 079 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka76 280 zł116-5.7%117 706 zł63%-69 921 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka127 109 zł83-13.0%1086 zł78%-47 585 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka80 446 zł104-7.6%113 322 zł65%-65 426 zł0.628
Głębokie cięcieProgramObniżka98 108 zł83-9.9%81 526 zł72%-52 919 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka91 276 zł87-10.1%97 146 zł69%-56 087 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka84 368 zł92-9.4%109 187 zł67%-61 183 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka116 093 zł79-14.5%27 461 zł74%-51 699 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian100 223 zł79-12.7%71 924 zł72%-54 566 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian107 257 zł74-13.5%59 523 zł74%-49 524 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 434 zł74-15.2%14 023 zł78%-46 566 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka88 475 zł79-11.4%105 142 zł69%-56 683 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka95 281 zł74-12.1%93 316 zł72%-51 708 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian104 248 zł66-14.8%68 075 zł73%-50 162 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka120 132 zł66-16.5%23 334 zł77%-47 279 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka92 490 zł66-13.5%101 302 zł71%-52 292 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.