HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lipski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy31 251 mieszkańcówdochody własne 8973 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.67% do 0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.46% do 25.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne99 309 zł132-7.5%27 258 zł83%-39 576 zł0.268
●RozwójDoinwestowanieAktywne95 832 zł137-7.5%29 825 zł82%-42 123 zł0.293
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne92 861 zł150-5.6%34 237 zł80%-46 555 zł0.304
●RozwójBez zmianAktywne102 212 zł119-9.4%22 913 zł85%-35 223 zł0.310
Bez zmianDoinwestowanieAktywne98 690 zł123-9.5%25 572 zł83%-37 841 zł0.329
●Szeroki programOgraniczenieAktywne106 121 zł110-10.3%19 792 zł86%-32 110 zł0.336
Bez zmianBez zmianAktywne105 006 zł105-11.4%18 734 zł86%-31 015 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne104 124 zł108-11.8%19 547 zł86%-31 829 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne108 938 zł97-12.1%15 537 zł88%-27 855 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian82 324 zł127-8.3%55 675 zł79%-45 697 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian85 377 zł114-10.1%53 943 zł81%-41 288 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian79 015 zł132-8.3%60 634 zł79%-48 167 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian89 112 zł105-11.0%48 444 zł82%-38 259 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne110 346 zł90-13.6%12 818 zł90%-25 111 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian75 895 zł145-6.4%62 584 zł77%-52 655 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne109 450 zł93-14.0%13 646 zł89%-25 941 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian82 022 zł118-10.3%58 965 zł80%-43 829 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne111 650 zł83-14.0%11 446 zł92%-23 741 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian88 320 zł100-12.1%52 345 zł83%-37 023 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian87 435 zł103-12.5%53 185 zł82%-37 841 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian92 080 zł92-12.8%46 830 zł84%-33 947 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja73 145 zł123-8.7%74 272 zł77%-49 291 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja76 288 zł110-10.5%72 396 zł79%-44 839 zł0.564
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja79 939 zł101-11.4%67 059 zł80%-41 845 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja69 921 zł128-8.7%79 092 zł76%-51 724 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja66 711 zł141-6.9%81 044 zł75%-56 254 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian93 640 zł85-14.3%46 667 zł85%-31 142 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja73 018 zł114-10.7%77 257 zł78%-47 344 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne115 583 zł75-15.7%7021 zł95%-19 327 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian92 742 zł88-14.7%47 522 zł85%-31 975 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja79 320 zł96-12.5%70 632 zł81%-40 533 zł0.607
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja78 436 zł99-13.0%71 471 zł80%-41 350 zł0.616
Bez zmianOgraniczenieBez zmian94 942 zł78-14.7%45 322 zł86%-29 775 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja82 996 zł88-13.2%65 276 zł82%-37 491 zł0.618
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne116 874 zł68-16.2%5665 zł96%-17 972 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja84 645 zł81-14.7%64 949 zł83%-34 645 zł0.663
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja83 747 zł84-15.1%65 802 zł83%-35 478 zł0.670
LikwidacjaBez zmianBez zmian98 858 zł70-16.4%41 104 zł88%-25 380 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja85 947 zł74-15.1%63 602 zł84%-33 278 zł0.688
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian100 146 zł63-16.8%39 773 zł89%-24 028 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja89 867 zł66-16.8%59 380 zł86%-28 877 zł0.738
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne121 997 zł53-18.3%0 zł98%-12 319 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja91 156 zł59-17.3%58 048 zł87%-27 525 zł0.768
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian105 251 zł48-18.9%34 541 zł95%-18 396 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja96 266 zł44-19.4%52 833 zł91%-21 886 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.