HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat białobrzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy32 350 mieszkańcówdochody własne 8640 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.05% do 0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.29% do 18.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne81 451 zł132+0.8%25 425 zł100%180 zł0.280
●RozwójDoinwestowanieAktywne78 232 zł137+0.8%28 162 zł100%-2558 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne84 424 zł119-1.2%21 541 zł100%4064 zł0.316
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne75 195 zł150+2.8%32 120 zł99%-6515 zł0.320
Bez zmianDoinwestowanieAktywne81 165 zł123-1.4%24 374 zł100%1270 zł0.336
●Szeroki programOgraniczenieAktywne88 027 zł110-2.2%18 305 zł100%7299 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne87 296 zł105-3.4%17 814 zł100%7821 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne86 390 zł108-3.9%18 661 zł100%6973 zł0.397
Szeroki programBez zmianBez zmian66 614 zł127-0.0%45 082 zł98%-8653 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian69 719 zł114-2.0%42 383 zł99%-4688 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian63 545 zł132-0.0%48 930 zł97%-11 289 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian73 167 zł105-3.0%38 060 zł100%-1559 zł0.478
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian60 375 zł145+2.0%51 714 zł94%-15 327 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian66 610 zł118-2.2%46 280 zł99%-7382 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian72 723 zł100-4.2%39 853 zł100%-850 zł0.518
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian71 815 zł103-4.6%40 718 zł100%-1701 zł0.527
Szeroki programBez zmianRezygnacja58 602 zł123-0.5%57 275 zł95%-13 601 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja61 787 zł110-2.5%54 521 zł98%-9583 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja65 160 zł101-3.5%50 309 zł99%-6501 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja55 609 zł128-0.5%61 020 zł92%-16 189 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja52 359 zł141+1.5%63 846 zł89%-20 281 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja58 753 zł114-2.7%58 309 zł96%-12 228 zł0.583

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.