HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Ostrołęka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy47 696 mieszkańcówdochody własne 11 050 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.82% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.44% do 17.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne67 822 zł132-5.6%30 655 zł85%-36 887 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne64 268 zł137-5.6%33 695 zł84%-39 891 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne71 318 zł119-7.5%25 959 zł88%-32 171 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 687 zł150-3.7%38 489 zł82%-44 703 zł0.329
Bez zmianDoinwestowanieAktywne67 707 zł123-7.7%29 087 zł85%-35 263 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 492 zł110-8.4%22 127 zł91%-28 377 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne74 678 zł105-9.5%21 442 zł91%-27 635 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 891 zł108-10.0%22 141 zł90%-28 336 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne78 884 zł97-10.3%17 549 zł93%-23 783 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian51 637 zł127-6.4%52 943 zł79%-45 711 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian55 278 zł114-8.3%49 717 zł82%-40 918 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 249 zł132-6.4%57 352 zł77%-48 612 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 279 zł105-9.2%44 540 zł84%-37 235 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne80 748 zł90-11.8%14 630 zł94%-20 842 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne79 944 zł93-12.2%15 348 zł94%-21 562 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 526 zł145-4.5%60 672 zł76%-53 501 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 831 zł118-8.4%54 199 zł80%-43 906 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian58 780 zł100-10.3%46 654 zł84%-36 304 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 144 zł83-12.2%13 148 zł96%-19 362 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 989 zł103-10.7%47 367 zł84%-37 008 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 815 zł92-11.0%41 434 zł86%-32 562 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 772 zł123-6.9%67 026 zł76%-50 861 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja46 500 zł110-8.7%63 667 zł77%-46 011 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 420 zł101-9.6%58 615 zł80%-42 376 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 466 zł128-6.9%71 309 zł74%-53 712 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 135 zł114-8.9%68 024 zł76%-48 951 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 655 zł141-5.0%74 763 zł73%-58 658 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 825 zł85-12.5%39 952 zł88%-29 538 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 018 zł88-13.0%40 684 zł87%-30 262 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 690 zł75-14.0%7966 zł98%-14 196 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 090 zł96-10.7%60 473 zł82%-41 341 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 300 zł99-11.2%61 184 zł80%-42 045 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 044 zł88-11.4%55 375 zł83%-37 647 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 218 zł78-13.0%38 484 zł89%-28 062 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 070 zł68-14.4%6503 zł99%-12 735 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 141 zł81-13.0%53 865 zł84%-34 568 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 335 zł84-13.4%54 619 zł84%-35 291 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian70 744 zł70-14.7%33 558 zł93%-22 919 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 535 zł74-13.4%52 419 zł85%-33 091 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian72 121 zł63-15.1%32 130 zł93%-21 462 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 066 zł66-15.1%47 524 zł88%-27 942 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 874 zł53-16.6%0 zł100%-6250 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 443 zł59-15.6%46 095 zł90%-26 483 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 901 zł48-17.3%26 123 zł98%-15 003 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja69 230 zł44-17.7%40 071 zł93%-20 017 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.