HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy67 854 mieszkańcówdochody własne 7725 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.1% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.6% do 17.43%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 922 zł132-4.5%24 573 zł95%-14 061 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 053 zł137-4.5%27 077 zł92%-16 548 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne58 992 zł119-6.4%20 705 zł98%-10 183 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 925 zł150-2.6%31 006 zł89%-20 493 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 085 zł123-6.6%23 278 zł96%-12 727 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 171 zł110-7.3%17 788 zł99%-7276 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 969 zł105-8.5%16 968 zł99%-6426 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 026 zł108-8.9%17 854 zł99%-7313 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 168 zł97-9.2%13 994 zł100%-3482 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 108 zł127-5.3%40 383 zł87%-20 882 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 286 zł114-7.2%37 487 zł92%-16 941 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 337 zł105-8.1%33 671 zł93%-14 120 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 363 zł132-5.3%43 794 zł85%-23 287 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 830 zł90-10.7%11 636 zł100%-1104 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 501 zł118-7.3%40 945 zł88%-19 402 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 875 zł93-11.2%12 535 zł100%-2004 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 126 zł145-3.4%46 755 zł83%-27 295 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian50 370 zł100-9.2%34 701 zł95%-13 119 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 075 zł83-11.2%10 335 zł100%196 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 425 zł103-9.7%35 596 zł93%-14 009 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 442 zł92-9.9%30 857 zł98%-10 262 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 718 zł123-5.7%50 202 zł84%-24 742 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja40 962 zł110-7.6%47 212 zł86%-20 756 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 951 zł101-8.6%43 485 zł90%-17 974 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 034 zł128-5.7%53 523 zł83%-27 108 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 238 zł114-7.8%50 581 zł84%-23 179 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 214 zł85-11.5%29 475 zł99%-7816 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 732 zł141-3.8%56 580 zł79%-31 160 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 257 zł88-11.9%30 394 zł98%-8719 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 111 zł96-9.7%44 367 zł91%-16 891 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 602 zł75-13.0%6406 zł100%4116 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 166 zł99-10.1%45 273 zł90%-17 780 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 123 zł88-10.4%40 646 zł93%-14 072 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 457 zł78-11.9%28 194 zł99%-6519 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 836 zł68-13.4%5118 zł100%5403 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 959 zł81-11.9%39 210 zł96%-11 583 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 002 zł84-12.4%40 128 zł95%-12 486 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 970 zł70-13.7%24 420 zł100%-2615 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 202 zł74-12.4%37 928 zł98%-10 286 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 202 zł63-14.1%23 152 zł100%-1331 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 719 zł66-14.1%34 150 zł99%-6377 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 512 zł53-15.6%0 zł100%10 512 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 951 zł59-14.6%32 881 zł99%-5093 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 861 zł48-16.3%18 326 zł100%3760 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 615 zł44-16.7%28 039 zł100%3 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.46 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.