HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat makowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 254 mieszkańcówdochody własne 9678 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.89% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.18% do 20.97%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne87 861 zł132-6.9%28 274 zł90%-27 998 zł0.275
●RozwójDoinwestowanieAktywne84 360 zł137-6.9%31 120 zł88%-30 806 zł0.300
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne81 177 zł150-5.0%35 568 zł85%-35 277 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne90 970 zł119-8.7%23 912 zł93%-23 612 zł0.314
Bez zmianDoinwestowanieAktywne87 421 zł123-8.9%26 835 zł91%-26 496 zł0.333
●Szeroki programOgraniczenieAktywne94 966 zł110-9.6%20 435 zł95%-20 159 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne93 961 zł105-10.7%19 707 zł96%-19 383 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne93 111 zł108-11.2%20 480 zł95%-20 157 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne97 983 zł97-11.5%16 162 zł98%-15 880 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 186 zł127-7.6%52 735 zł84%-36 067 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 443 zł114-9.5%50 158 zł85%-31 608 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian67 853 zł132-7.6%57 277 zł83%-38 780 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian78 266 zł105-10.4%44 991 zł88%-28 258 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne99 551 zł90-13.0%13 469 zł98%-13 161 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian64 523 zł145-5.7%59 938 zł81%-43 323 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne98 687 zł93-13.4%14 258 zł98%-13 952 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian71 060 zł118-9.6%54 760 zł85%-34 398 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne100 887 zł83-13.4%12 058 zł99%-11 752 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian77 581 zł100-11.5%47 719 zł89%-27 307 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 728 zł103-11.9%48 504 zł88%-28 084 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian81 431 zł92-12.2%42 518 zł92%-23 905 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja62 134 zł123-8.1%68 212 zł82%-40 731 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja65 481 zł110-9.9%65 491 zł84%-36 220 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja69 220 zł101-10.8%60 490 zł85%-32 914 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja58 886 zł128-8.1%72 617 zł80%-43 397 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja55 466 zł141-6.2%75 421 zł77%-47 993 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja62 181 zł114-10.1%69 958 zł82%-38 964 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian83 149 zł85-13.7%41 688 zł93%-21 109 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian82 282 zł88-14.1%42 509 zł93%-21 903 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne105 029 zł75-15.1%7361 zł99%-7068 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja68 707 zł96-11.9%63 051 zł85%-31 867 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja67 855 zł99-12.3%63 854 zł85%-32 644 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian84 482 zł78-14.1%40 309 zł95%-19 703 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja72 475 zł88-12.6%58 042 zł87%-28 508 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne106 351 zł68-15.6%5966 zł100%-5676 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 281 zł81-14.1%57 097 zł89%-25 662 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja73 415 zł84-14.5%57 917 zł88%-26 456 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian88 607 zł70-15.8%35 864 zł98%-15 040 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja75 615 zł74-14.5%55 717 zł91%-24 256 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian89 926 zł63-16.3%34 500 zł98%-13 650 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 744 zł66-16.3%51 267 zł94%-19 587 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne111 707 zł53-17.7%0 zł100%276 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja81 063 zł59-16.7%49 902 zł95%-18 197 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian95 262 zł48-18.4%28 985 zł99%-7722 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja86 405 zł44-18.8%44 383 zł98%-12 262 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 31% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.