HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żuromiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 122 mieszkańcówdochody własne 6957 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.07% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.16% do 20.69%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne45 391 zł132-8.3%24 093 zł76%-40 288 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne48 447 zł119-10.1%20 110 zł77%-36 289 zł0.335
●RozwójDoinwestowanieAktywne42 729 zł137-8.3%26 264 zł74%-42 432 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne51 356 zł110-11.0%17 591 zł79%-33 790 zł0.356
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne45 747 zł123-10.3%22 339 zł76%-38 491 zł0.356
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne39 620 zł150-6.4%30 309 zł70%-46 492 zł0.363
●Bez zmianBez zmianAktywne51 416 zł105-12.1%16 243 zł79%-32 407 zł0.399
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne50 441 zł108-12.6%17 163 zł79%-33 327 zł0.408
●RozwójOgraniczenieAktywne54 346 zł97-12.8%13 677 zł81%-29 869 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian35 183 zł127-9.0%40 635 zł70%-44 092 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian38 333 zł114-10.9%38 057 zł74%-40 055 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian41 129 zł105-11.8%34 206 zł76%-37 615 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian32 628 zł132-9.0%44 146 zł68%-46 182 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne56 037 zł90-14.3%11 151 zł83%-27 326 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian35 740 zł118-11.0%41 613 zł71%-42 204 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne55 051 zł93-14.8%12 083 zł82%-28 259 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian29 426 zł145-7.2%46 784 zł64%-50 279 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian41 395 zł100-12.8%35 581 zł76%-36 135 zł0.512
●Bez zmianOgraniczenieAktywne57 251 zł83-14.8%9883 zł84%-26 059 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian40 418 zł103-13.3%36 516 zł76%-37 057 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian44 213 zł92-13.5%31 732 zł77%-33 655 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja29 666 zł123-9.5%51 281 zł66%-46 344 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja32 874 zł110-11.3%48 666 zł70%-42 278 zł0.545
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja35 617 zł101-12.2%44 941 zł73%-39 862 zł0.553
RozwójDoinwestowanieRezygnacja27 165 zł128-9.5%54 695 zł64%-48 409 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja30 335 zł114-11.5%52 116 zł68%-44 401 zł0.569
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 001 zł85-15.0%30 695 zł79%-31 072 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja23 905 zł141-7.7%57 435 zł61%-52 536 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja35 993 zł96-13.3%46 211 zł74%-38 328 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian45 013 zł88-15.4%31 649 zł79%-32 007 zł0.586
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja35 016 zł99-13.7%47 153 zł73%-39 250 zł0.595
●LikwidacjaBez zmianAktywne60 577 zł75-16.5%6153 zł85%-22 339 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja38 758 zł88-14.0%42 467 zł76%-35 872 zł0.597
Bez zmianOgraniczenieBez zmian47 213 zł78-15.4%29 449 zł79%-29 807 zł0.606
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne61 781 zł68-16.9%4896 zł87%-21 084 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja40 602 zł81-15.4%41 328 zł76%-33 260 zł0.640
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja39 615 zł84-15.9%42 281 zł76%-34 194 zł0.649
LikwidacjaBez zmianBez zmian50 526 zł70-17.1%25 905 zł83%-26 102 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja41 815 zł74-15.9%40 081 zł77%-31 994 zł0.665
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian51 728 zł63-17.6%24 670 zł84%-24 849 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja45 132 zł66-17.6%36 534 zł80%-28 285 zł0.718
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja46 334 zł59-18.0%35 298 zł82%-27 031 zł0.748
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne66 234 zł53-19.0%0 zł93%-16 199 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian56 166 zł48-19.6%20 112 zł87%-19 980 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja50 776 zł44-20.1%30 742 zł85%-22 158 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.