HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerwińsk nad Wisłą

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7640 mieszkańcówdochody własne 4960 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.05% do -0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów5.05% do 20.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka52 486 zł133-1.3%14 134 zł100%800 zł0.276
●RozwójProgramPodwyżka55 972 zł121-3.2%10 454 zł100%4476 zł0.293
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 172 zł124-3.7%16 939 zł100%789 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka59 229 zł109-5.1%7007 zł100%7919 zł0.369
RozwójProgramBez zmian46 577 zł121-1.3%24 628 zł100%-1222 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka54 645 zł112-5.6%13 296 zł100%4450 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian49 827 zł109-3.2%21 234 zł100%2212 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian43 098 zł133+0.7%28 254 zł98%-4890 zł0.416
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka49 508 zł116-5.1%19 623 zł100%-207 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian42 066 zł124-1.7%30 804 zł98%-4720 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian45 532 zł112-3.7%27 192 zł100%-1067 zł0.468
Bez zmianBez zmianPodwyżka57 889 zł100-7.5%9895 zł100%7879 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka42 880 zł109-1.7%31 843 zł99%-1998 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka52 986 zł104-7.0%15 984 zł100%3461 zł0.491
RozwójProgramObniżka39 635 zł121+0.2%35 231 zł98%-5427 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian48 770 zł100-5.6%23 812 zł100%2354 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian40 573 zł116-3.2%33 259 zł98%-5604 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka36 161 zł133+2.3%38 852 zł93%-9089 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian44 044 zł104-5.1%29 641 zł99%-1944 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka38 799 zł112-2.2%37 484 zł98%-5137 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka35 338 zł124-0.3%41 090 zł94%-8784 zł0.566
Bez zmianBez zmianObniżka42 031 zł100-4.2%34 109 zł99%-1723 zł0.571
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 971 zł116-1.7%43 358 zł92%-9585 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka37 438 zł104-3.7%39 746 zł97%-5932 zł0.615

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 266 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.