HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baboszewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7346 mieszkańcówdochody własne 8996 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.01% do 0.86%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.17% do 19.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka70 658 zł133-6.1%19 870 zł89%-27 521 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka75 230 zł121-8.0%14 855 zł93%-22 517 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka67 819 zł124-8.4%25 518 zł88%-28 003 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka79 549 zł109-9.8%10 101 zł96%-17 775 zł0.365
RozwójProgramBez zmian60 510 zł121-6.1%38 322 zł85%-30 465 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian55 951 zł133-4.2%43 265 zł83%-35 452 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka72 368 zł112-10.3%20 578 zł92%-23 025 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian64 816 zł109-8.0%33 768 zł89%-25 740 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka64 744 zł116-9.8%30 586 zł86%-29 936 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian53 561 zł124-6.6%48 427 zł83%-35 671 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian58 096 zł112-8.4%43 624 zł85%-30 710 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 134 zł96-11.8%4983 zł98%-12 671 zł0.484
RozwójProgramObniżka49 636 zł121-4.7%56 157 zł81%-36 327 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian69 384 zł96-10.0%28 902 zł93%-20 658 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka53 932 zł109-6.6%51 614 zł84%-31 615 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka76 664 zł100-12.1%15 898 zł95%-18 309 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka69 303 zł104-11.6%25 633 zł90%-24 945 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian62 379 zł100-10.3%39 095 zł88%-26 010 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 759 zł116-8.0%53 072 zł81%-37 437 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka45 087 zł133-2.8%60 959 zł78%-41 302 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka58 488 zł96-8.6%46 761 zł87%-26 549 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian55 304 zł104-9.8%48 229 zł84%-32 463 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka47 555 zł112-7.1%60 931 zł81%-36 378 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka43 029 zł124-5.2%65 707 zł77%-41 326 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka51 828 zł100-8.9%56 413 zł84%-31 691 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka73 609 zł92-13.4%20 941 zł94%-20 215 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian73 841 zł83-12.1%24 332 zł97%-15 708 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 222 zł87-14.0%10 869 zł98%-13 235 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 920 zł87-12.2%34 259 zł92%-20 958 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian59 597 zł92-11.6%43 690 zł87%-27 751 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka40 429 zł116-6.6%70 006 zł76%-42 969 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 607 zł83-13.8%0 zł99%-7701 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka62 934 zł83-10.7%42 334 zł91%-21 614 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka44 964 zł104-8.4%65 219 zł79%-38 008 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka56 357 zł87-10.9%51 591 zł86%-26 654 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 247 zł92-10.3%60 691 zł83%-33 308 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka78 180 zł79-15.3%15 896 zł98%-15 125 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 151 zł79-13.6%38 839 zł91%-22 682 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian71 352 zł74-14.3%29 887 zł97%-16 037 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka53 788 zł79-12.2%55 854 zł86%-28 256 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka60 777 zł74-13.0%47 361 zł91%-21 749 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 670 zł74-16.0%6266 zł99%-8294 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian68 595 zł66-15.6%34 371 zł94%-17 746 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka82 641 zł66-17.3%11 196 zł99%-10 168 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka58 221 zł66-14.3%51 528 zł90%-23 335 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 359 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.