HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat płoński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy83 436 mieszkańcówdochody własne 8301 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.32% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.82% do 20.81%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 132 zł132-1.4%25 374 zł89%-21 405 zł0.285
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 024 zł137-1.4%27 868 zł87%-23 900 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne77 124 zł119-3.3%21 349 zł93%-17 380 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 970 zł150+0.6%31 964 zł85%-27 996 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne73 977 zł123-3.5%23 939 zł91%-19 932 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne80 589 zł110-4.3%18 386 zł96%-14 417 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne80 018 zł105-5.5%17 478 zł96%-13 480 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 099 zł108-5.9%18 340 zł96%-14 343 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne83 503 zł97-6.2%14 450 zł97%-10 482 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian60 231 zł127-2.2%46 004 zł84%-27 979 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 348 zł114-4.1%43 610 zł86%-23 893 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian57 265 zł132-2.2%50 002 zł82%-30 393 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 666 zł105-5.1%39 175 zł89%-21 016 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne85 054 zł90-7.8%11 977 zł98%-7988 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne84 122 zł93-8.3%12 853 zł98%-8866 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian54 086 zł145-0.2%52 501 zł81%-34 550 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 342 zł118-4.3%47 648 zł85%-26 365 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 366 zł100-6.2%41 321 zł89%-19 931 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne86 322 zł83-8.3%10 653 zł99%-6666 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 444 zł103-6.7%42 200 zł89%-20 797 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 705 zł92-7.0%36 868 zł92%-17 018 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 722 zł123-2.7%59 209 zł81%-31 732 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 914 zł110-4.6%56 692 zł83%-27 603 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja59 162 zł101-5.5%52 375 zł86%-24 763 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 827 zł128-2.7%63 088 zł79%-34 108 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 979 zł114-4.8%60 612 zł82%-30 037 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 573 zł141-0.7%65 674 zł77%-38 308 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 384 zł85-8.5%35 967 zł95%-14 460 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian70 450 zł88-9.0%36 861 zł94%-15 341 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne89 996 zł75-10.1%6584 zł100%-2605 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 007 zł96-6.7%54 280 zł86%-23 598 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja58 086 zł99-7.1%55 159 zł86%-24 464 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja62 276 zł88-7.4%49 944 zł88%-20 722 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 650 zł78-9.0%34 661 zł96%-13 141 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne91 252 zł68-10.6%5274 zł100%-1297 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja64 029 zł81-9.0%48 922 zł91%-18 122 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 095 zł84-9.5%49 815 zł90%-19 002 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 308 zł70-10.8%30 719 zł98%-9097 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 295 zł74-9.5%47 615 zł92%-16 802 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 561 zł63-11.3%29 425 zł98%-7791 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 958 zł66-11.3%43 668 zł96%-12 754 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne96 090 zł53-12.8%0 zł100%3969 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 212 zł59-11.7%42 374 zł96%-11 448 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 383 zł48-13.5%24 446 zł100%-2545 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 037 zł44-13.9%37 387 zł99%-6197 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.