HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciechanów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7586 mieszkańcówdochody własne 6497 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.42% do 2.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.45% do 22.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka54 539 zł133+15.8%16 464 zł78%-33 978 zł0.271
●RozwójProgramPodwyżka58 355 zł121+13.6%12 377 zł79%-29 891 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka52 925 zł124+13.0%20 870 zł78%-33 298 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka61 935 zł109+11.4%8534 zł82%-26 048 zł0.368
RozwójProgramBez zmian47 682 zł121+15.8%32 992 zł77%-34 007 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka56 725 zł112+10.8%16 828 zł80%-29 231 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian43 873 zł133+18.1%36 979 zł73%-38 084 zł0.412
Bez zmianProgramBez zmian51 253 zł109+13.6%29 246 zł79%-30 174 zł0.412
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka50 947 zł116+11.4%25 030 zł77%-34 072 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian42 581 zł124+15.3%41 634 zł73%-37 266 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian46 373 zł112+13.0%37 667 zł77%-33 209 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka65 625 zł96+9.0%4523 zł85%-22 036 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian54 934 zł96+11.1%25 358 zł81%-26 175 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka43 361 zł109+15.3%45 188 zł76%-33 217 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka60 288 zł100+8.6%13 031 zł82%-25 406 zł0.489
RozwójProgramObniżka39 795 zł121+17.6%48 927 zł72%-37 043 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka54 753 zł104+9.2%20 980 zł79%-29 998 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian49 927 zł100+10.8%33 940 zł79%-29 394 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian40 797 zł116+13.6%45 475 zł72%-37 952 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka47 033 zł96+12.8%41 307 zł79%-29 227 zł0.532
●Szeroki programProgramObniżka35 992 zł133+19.9%52 908 zł69%-41 112 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian44 594 zł104+11.4%41 501 zł76%-33 888 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka38 724 zł112+14.7%53 141 zł72%-36 143 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka34 938 zł124+17.0%57 102 zł69%-40 192 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka42 272 zł100+12.5%49 420 zł76%-32 335 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka58 322 zł92+7.0%17 228 zł82%-26 165 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian58 540 zł83+8.6%21 698 zł83%-22 263 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian53 588 zł87+8.4%30 072 zł81%-25 417 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian48 155 zł92+9.2%37 767 zł78%-30 065 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka63 958 zł87+6.3%9153 zł85%-21 416 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka50 633 zł83+10.3%37 766 zł81%-25 324 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 298 zł116+15.3%60 667 zł67%-40 814 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka69 242 zł83+6.5%648 zł87%-18 112 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 089 zł104+13.0%56 699 zł71%-36 757 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka45 925 zł87+10.0%45 613 zł79%-28 368 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka40 644 zł92+10.8%52 972 zł75%-32 942 zł0.652
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka62 000 zł79+4.7%13 342 zł84%-22 166 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian51 823 zł79+6.8%33 891 zł81%-26 079 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian57 176 zł74+6.0%26 568 zł84%-21 526 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka44 304 zł79+8.4%49 107 zł78%-28 965 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka49 506 zł74+7.6%42 173 zł81%-24 486 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka67 556 zł74+3.9%5491 zł87%-17 514 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian55 419 zł66+4.4%30 330 zł83%-22 179 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka47 892 zł66+6.0%45 660 zł80%-25 074 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka65 605 zł66+2.3%9623 zł87%-18 254 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.