HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Błonie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy22 510 mieszkańcówdochody własne 10 324 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.5% do 1.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4% do 27.4%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka130 587 zł133+11.1%20 718 zł82%-48 297 zł0.222
●RozwójProgramPodwyżka135 383 zł121+8.9%15 497 zł83%-43 086 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka125 930 zł124+8.4%32 981 zł82%-48 205 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka139 919 zł109+6.8%10 544 zł85%-38 142 zł0.360
RozwójProgramBez zmian114 946 zł121+11.1%59 646 zł80%-49 882 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian110 164 zł133+13.3%64 718 zł79%-55 077 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka130 699 zł112+6.3%27 924 zł82%-43 024 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian119 469 zł109+8.9%54 840 zł82%-44 954 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka121 712 zł116+6.8%42 147 zł80%-49 853 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian106 113 zł124+10.6%76 309 zł79%-54 757 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian110 868 zł112+8.4%71 266 zł79%-49 592 zł0.464
RozwójProgramObniżka99 833 zł121+12.8%92 715 zł78%-54 894 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka144 755 zł96+4.5%5202 zł87%-32 811 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka126 491 zł104+4.7%37 079 zł82%-44 659 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka135 208 zł100+4.2%23 133 zł84%-38 110 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian124 289 zł96+6.6%49 679 zł83%-39 643 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka104 346 zł109+10.6%87 919 zł79%-49 978 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka95 060 zł133+15.0%97 776 zł76%-60 078 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian102 259 zł116+8.9%84 725 zł78%-56 260 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian115 364 zł100+6.3%66 490 zł82%-44 695 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka109 154 zł96+8.2%82 772 zł80%-44 682 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian107 024 zł104+6.8%79 672 zł79%-51 083 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka91 458 zł124+12.2%108 429 zł75%-59 590 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka96 204 zł112+10.0%103 398 zł77%-54 437 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka131 010 zł92+2.6%32 276 zł84%-39 734 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka100 690 zł100+7.9%98 632 zł79%-49 551 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian128 991 zł83+4.2%44 948 zł85%-34 471 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka140 014 zł87+1.9%17 989 zł86%-32 813 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian120 153 zł87+4.0%61 364 zł83%-39 418 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian111 530 zł92+4.7%74 884 zł80%-46 174 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka87 875 zł116+10.6%116 287 zł74%-60 986 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka149 473 zł83+2.1%59 zł90%-27 619 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka92 631 zł104+8.4%111 245 zł76%-55 821 zł0.630
Głębokie cięcieProgramObniżka113 844 zł83+5.7%78 275 zł82%-39 524 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka105 467 zł87+5.5%93 709 zł80%-44 290 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka97 127 zł92+6.3%106 468 zł79%-50 924 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka135 829 zł79+0.4%27 118 zł86%-34 421 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian116 332 zł79+2.4%69 744 zł82%-40 882 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian124 825 zł74+1.6%56 895 zł85%-34 279 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka144 702 zł74-0.4%13 208 zł89%-27 655 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka101 916 zł79+4.0%101 450 zł79%-45 647 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka110 127 zł74+3.1%89 282 zł82%-39 165 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian121 016 zł66+0.1%65 183 zł84%-35 729 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka140 529 zł66-1.9%22 245 zł89%-29 248 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka106 588 zł66+1.6%97 012 zł82%-40 509 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 378 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.