HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baranów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5360 mieszkańcówdochody własne 8339 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.03% do 2.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.84% do 23.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka85 263 zł133+8.5%18 620 zł83%-35 776 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka89 580 zł121+6.4%13 893 zł86%-31 061 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka82 301 zł124+5.9%25 923 zł83%-35 677 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka93 648 zł109+4.3%9423 zł88%-26 602 zł0.364
RozwójProgramBez zmian74 571 zł121+8.5%42 324 zł82%-37 250 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian70 266 zł133+10.7%46 852 zł80%-41 950 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka86 595 zł112+3.8%21 266 zł86%-30 987 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian78 628 zł109+6.4%38 049 zł84%-32 805 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka79 293 zł116+4.3%31 797 zł82%-37 109 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian67 753 zł124+8.0%53 724 zł79%-41 644 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian72 037 zł112+5.9%49 221 zł82%-36 968 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka97 925 zł96+2.0%4652 zł93%-21 846 zł0.483
RozwójProgramObniżka63 479 zł121+10.1%63 853 zł78%-41 814 zł0.486
RozwójWstrzymaniePodwyżka83 595 zł104+2.2%27 129 zł84%-32 408 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka90 642 zł100+1.7%16 865 zł88%-26 552 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian82 892 zł96+4.1%33 525 zł86%-28 067 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka67 528 zł109+8.0%59 587 zł81%-37 380 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 017 zł116+6.4%59 122 zł78%-42 945 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian76 072 zł100+3.8%44 970 zł83%-32 548 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka59 181 zł133+12.3%68 372 zł77%-46 504 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka71 781 zł96+5.6%55 074 zł83%-32 655 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian69 308 zł104+4.3%54 610 zł81%-38 258 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka61 278 zł112+7.4%70 129 zł78%-41 380 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka57 002 zł124+9.6%74 623 zł77%-46 045 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka87 650 zł92+0.2%22 717 zł87%-27 962 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka65 305 zł100+5.3%65 887 zł80%-36 970 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian87 059 zł83+1.7%29 283 zł89%-23 446 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka94 895 zł87-0.5%12 239 zł93%-21 823 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 311 zł87+1.5%40 474 zł86%-27 837 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian73 352 zł92+2.2%50 350 zł83%-33 826 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka54 467 zł116+8.0%79 650 zł76%-47 248 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka102 106 zł83-0.3%66 zł96%-17 208 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka75 939 zł83+3.3%50 973 zł85%-28 047 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka58 751 zł104+5.9%75 147 zł78%-42 572 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka69 534 zł87+3.1%61 462 zł83%-32 273 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka62 786 zł92+3.8%70 896 zł80%-38 151 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka91 914 zł79-2.0%18 157 zł91%-23 219 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian77 602 zł79+0.0%45 842 zł85%-29 102 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian84 454 zł74-0.8%36 429 zł89%-23 244 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka99 051 zł74-2.8%7982 zł96%-17 212 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 025 zł79+1.5%66 404 zł82%-33 441 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka73 667 zł74+0.7%57 496 zł85%-27 692 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian81 755 zł66-2.3%41 733 zł89%-24 496 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka96 080 zł66-4.2%13 784 zł95%-18 595 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka71 168 zł66-0.8%62 429 zł84%-28 848 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 337 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.53 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.