HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat grodziski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy106 973 mieszkańcówdochody własne 9127 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.3% do 4.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.2% do 19.61%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne73 326 zł132+26.4%26 256 zł86%-28 656 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne70 208 zł137+26.4%28 789 zł85%-31 156 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne76 382 zł119+24.0%22 088 zł89%-24 469 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 086 zł150+28.9%33 033 zł83%-35 419 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne73 232 zł123+23.7%24 676 zł87%-27 023 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne79 890 zł110+22.8%19 038 zł92%-21 445 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne79 343 zł105+21.3%18 048 zł93%-20 409 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne78 440 zł108+20.7%18 881 zł92%-21 244 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne82 863 zł97+20.4%14 955 zł95%-17 353 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 376 zł127+25.4%47 274 zł82%-34 977 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 557 zł114+23.0%44 715 zł84%-30 732 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 402 zł132+25.4%51 336 zł80%-37 398 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 917 zł105+21.8%40 147 zł85%-27 793 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne84 462 zł90+18.4%12 357 zł97%-14 734 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne83 545 zł93+17.8%13 207 zł96%-15 584 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 549 zł118+22.8%48 816 zł83%-33 208 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 155 zł145+27.9%53 970 zł78%-41 719 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian65 643 zł100+20.4%42 266 zł86%-26 613 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne85 745 zł83+17.8%11 007 zł98%-13 384 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 737 zł103+19.8%43 110 zł85%-27 452 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 016 zł92+19.4%37 681 zł89%-23 642 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja51 845 zł123+24.8%60 606 zł79%-38 617 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 101 zł110+22.4%57 921 zł82%-34 329 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 390 zł101+21.2%53 489 zł84%-31 427 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja48 942 zł128+24.8%64 547 zł78%-41 000 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 165 zł114+22.2%61 904 zł80%-36 768 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja45 620 zł141+27.3%67 307 zł76%-45 364 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 742 zł85+17.5%36 757 zł91%-20 961 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 823 zł88+16.9%37 636 zł90%-21 814 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne89 481 zł75+15.5%6783 zł99%-9174 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 262 zł96+19.8%55 468 zł84%-30 169 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 357 zł99+19.2%56 331 zł83%-31 007 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 564 zł88+18.9%51 056 zł85%-27 234 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 023 zł78+16.9%35 436 zł92%-19 614 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne90 752 zł68+14.9%5447 zł99%-7840 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 365 zł81+16.9%50 042 zł87%-24 512 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 447 zł84+16.3%50 920 zł86%-25 365 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 743 zł70+14.6%31 445 zł96%-15 423 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 647 zł74+16.3%48 720 zł88%-23 165 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 011 zł63+14.0%30 138 zł97%-14 092 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 369 zł66+14.0%44 726 zł92%-18 969 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 662 zł53+12.1%0 zł100%-2407 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 638 zł59+13.5%43 418 zł93%-17 637 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian81 903 zł48+11.3%25 102 zł99%-8680 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 534 zł44+10.7%38 388 zł98%-12 220 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.