HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Celestynów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 639 mieszkańcówdochody własne 8159 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.51% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.16% do 30.69%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka126 184 zł133+4.6%18 322 zł82%-40 284 zł0.221
●RozwójProgramPodwyżka130 467 zł121+2.6%13 731 zł83%-35 746 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka122 093 zł124+2.0%30 025 zł81%-39 803 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka134 502 zł109+0.5%9394 zł84%-31 462 zł0.360
RozwójProgramBez zmian112 211 zł121+4.6%55 620 zł80%-40 934 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian107 939 zł133+6.7%60 130 zł79%-45 512 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka126 354 zł112+0.0%25 527 zł83%-35 289 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian116 235 zł109+2.6%51 363 zł82%-36 610 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka118 435 zł116+0.5%38 620 zł81%-40 965 zł0.409
Szeroki programBez zmianBez zmian104 384 zł124+4.1%71 251 zł79%-44 935 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian108 634 zł112+2.0%66 765 zł80%-40 381 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka122 705 zł104-1.5%34 113 zł82%-36 388 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka138 741 zł96-1.7%4810 zł87%-26 923 zł0.483
RozwójProgramObniżka98 702 zł121+6.2%87 100 zł78%-44 875 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 368 zł100-2.0%21 281 zł84%-31 028 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian120 460 zł96+0.3%46 857 zł83%-32 079 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka102 718 zł109+4.1%82 852 zł79%-40 561 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian101 048 zł116+2.6%79 144 zł78%-46 002 zł0.510
●Szeroki programProgramObniżka94 438 zł133+8.3%91 601 zł76%-49 444 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian112 637 zł100+0.0%62 531 zł82%-36 081 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian105 306 zł104+0.5%74 649 zł79%-41 439 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka106 933 zł96+1.8%78 400 zł81%-35 984 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka95 522 zł112+3.6%97 366 zł78%-44 191 zł0.558
Szeroki programBez zmianObniżka91 280 zł124+5.7%101 843 zł76%-48 735 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 727 zł92-3.4%29 858 zł84%-32 107 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka99 517 zł100+1.5%93 141 zł79%-39 900 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian124 590 zł83-2.0%42 751 zł85%-27 663 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka134 583 zł87-4.1%16 787 zł87%-26 517 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian109 318 zł92-1.5%70 406 zł81%-37 128 zł0.612
OgraniczenieBez zmianBez zmian116 838 zł87-2.1%58 073 zł83%-31 520 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka88 183 zł116+4.1%109 213 zł75%-49 718 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka142 884 zł83-3.9%380 zł90%-22 493 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka92 434 zł104+2.0%104 727 zł78%-45 164 zł0.630
Głębokie cięcieProgramObniżka111 053 zł83-0.5%74 480 zł83%-31 518 zł0.632
OgraniczenieBez zmianObniżka103 708 zł87-0.7%88 911 zł81%-35 351 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka96 437 zł92+0.0%100 493 zł79%-40 863 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka130 952 zł79-5.5%25 352 zł86%-27 584 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian113 529 zł79-3.6%65 916 zł82%-32 555 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian120 944 zł74-4.4%54 165 zł85%-27 112 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka138 702 zł74-6.3%12 596 zł90%-22 113 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka100 638 zł79-2.1%96 179 zł81%-36 302 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka107 805 zł74-2.9%85 012 zł82%-30 911 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian117 645 zł66-5.8%61 948 zł85%-28 092 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka135 082 zł66-7.7%21 081 zł89%-23 169 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka104 744 zł66-4.4%92 272 zł82%-31 851 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 334 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.